W miniony piątek, 24 kwietnia świętowano w Augustowie otwarcie nowej przestrzeni wystawowej, w którym natura spotyka się z historią, a dawne rzemiosło żyje dzięki pasji i zaangażowaniu jego twórców.
Goście mogą teraz zwiedzić zupełnie nową wystawę łączącą tradycje pszczelarskie z biologią pszczół, w tym unikatowy „ul-sarkofag" sprzed ponad 1350 lat, a także interaktywną strefę edukacyjną.
Otwarcie obejmowało również zwiedzanie z przewodnikiem i konferencję naukową poświęconą historii pszczelarstwa. Doskonały przykład tego, jak współpraca transgraniczna pomaga zachować dziedzictwo i przybliżyć je ludziom
Większa przestrzeń i nowa interaktywna ekspozycja sprawiają, że bartnicze dziedzictwo można teraz odkrywać w jeszcze bardziej angażujący sposób. Bartnictwo to tradycja, o której niewielu potrafi opowiadać tak, jak twórcy Muzeum Kultury Bartniczej w Augustowie
- Możecie nas odwiedzać od poniedziałku do soboty - o godzinie 12:00 odbywa się zwiedzanie z przewodnikiem dla osób indywidualnych w Muzeum Kultury Bartniczej, Augustów, ul. Tytoniowa 9. Zapraszamy do odwiedzin naszego muzeum na Tytoniowej 9 w Augustowie. To podróż w głąb historii, natury i pszczelego świata - zachęca już teraz Muzeum, dodając.:- Zwiększono powierzchnię muzeum aż o 150% i zaprojektowano zupełnie nową interaktywną ekspozycję i jako pierwsi w regionie stawiamy na turystykę regeneratywną.
Otwarcie nowych przestrzeni w Muzeum stanowiło zwieńczenie ponad 2-letniego projektu realizowanego przez fundację Bractwo Bartne oraz Dzukijski Park Narodowy na Litwie. „Bartnictwo - tradycja ponad granicami”, współfinansowanego przez Unię Europejską z programu Interreg Litwa-Polska.
Ze strony polskiej beneficjentem projektu jest Bractwo Bartne w Augustowie, a ze strony litewskiej Dzūkijos Nacionalinis Parkas - Dzukija National Park.
Całkowity budżet projektu wynosi 797 222 EUR, z czego budżet DNPČVGR wynosi 468 047 EUR. Dofinansowanie EFRR – 637 778 EUR.
Ożywiają tradycyjne pszczelarstwo
Celem projektu jest zachowanie i pielęgnowanie tradycji pszczelarstwa, która znajduje się w inwentarzu niematerialnego dziedzictwa kulturowego Litwy, a także stworzenie warunków do rozwoju zrównoważonej turystyki na terenie Jaćwingów na pograniczu Litwy i Polski.
Obie organizacje łączą swoje wysiłki, zasoby ludzkie i finansowe, mając na celu zachowanie żywej tradycji pszczelarstwa na ziemiach Jaćwingów oraz popularyzację tego wyjątkowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego zarówno w celach turystycznych, jak i społecznych.
Popularyzowana jest tradycja pszczelarstwa drzewnego wśród różnych grup odbiorców, miłośników kultury i miłośników przyrody, a także promocja dziedzictwa regionu Jaćwingów w kraju i za granicą. Przygotowany zostanie szlak turystyki pszczelarskiej, ulepszone zostaną usługi turystyczne, zorganizowane zostaną tematyczne imprezy kulturalne, co przyczyni się do zwiększenia widoczności i promocji regionu przygranicznego
Dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej utworzono Gospodarstwo Pszczelarza we wsi Musteika, a w Augustowie rozbudowano Muzeum Kultury Bartniczej.
Gromadzona jest tu i upowszechniana wiedza na temat tradycji pszczelarstwa leśnego, rozwijanie umiejętności partnerów, lokalnych społeczności i pszczelarzy zajmujących się pszczelarstwem drewnianym oraz popularyzacja tradycji wśród grup docelowych, turystów oraz miłośników kultury i przyrody w kraju i za granicą. Ekspozycja zostanie wyposażona do końca bieżącego roku.
Oczekuje się, że projekt przyczyni się do większej świadomości i uznania wartości regionu przygranicznego poprzez utworzenie transgranicznego szlaku turystycznego, unowocześnienie usług turystycznych i wydarzeń.
W międzyczasie odbyło się już sporo wspólnych przedsięwzięć
Wiosną 2025 roku odbyły się m.in. warsztaty bartnicze zorganizowane w Puszczy Augustowskiej w ramach tego projektu. Przez 3 dni warsztatów grupa aspirujących bartników z Polski i Litwy szkoliła się z teorii i praktyki prowadzenia działalności Bartniczej w lesie pod czujnym okiem Bractwa Bartnego.
Z kolei we wrześniu 2025 roku w Augustowie miał miejsce festiwal Miodobranie. Podczas wędrówki uczestnicy projektu mogli wspiąć się na drzewo, strzelać z katapulty, znaleźć rodzinę pszczelej matki i... wędrować szlakami drwala. Było to także przygotowanie do podobnego festiwalu, który odbył się 4 października ub. roku na Litwie, gdzie miłośnicy pszczelarstwa tradycyjnego wędrowali Drewnianym Szlakiem Pszczelarskim w Musteika.
Według przepisu Radziwiłłów z 1700 roku
Z kolei Bractwo Bartne z Augustowa w ramach tegoż święta bartnictwa, czyli Kleczby, przygotowało w ub. Roku warsztaty z przygotowywania miodów pitnych - wspólnie przy ognisku przygotowywano miód, który za kolejny rok uświetni kolejną imprezę. Tym razem prowadził je Erikas Augustinavičius z Šušvės Midus w Litwie. Wspólnie wykonano nastaw według przepisu z biblioteki Radziwiłłów z około 1700 roku. Tak oto promowano wspólną tradycje kulinarną związaną z przetwarzaniem miodu pszczelego.
Stałym elementem święta bartnictwa, czyli Kleczby są także warsztaty z przygotowywania kosmetyków z dodatkiem produktów pszczelich, świec i mydełek, a także nowość - warsztaty ceramiczne - talerze wykonane przez uczestników po wypaleniu będą do odebrania jako wspaniała pamiątka.
Dzukijskie pszczoły
Dzukijski Park Narodowy jest litewskim parkiem państwowym założonym w 1991 roku, Ma chronić, zarządzać i użytkować najbogatsze pod względem przyrodniczym i kulturowym tereny regionu Dzukija.
Park położony jest na samym południu Litwy, a jego siedziba mieści się w Mereczy. Jest to największy obszar chroniony na Litwie o powierzchni 55 920 ha. Większość parku znajduje się w rejonie orańskim (około 95%), mniejsza część w rejonach olickim i łoździejskim oraz w gminie Druskienniki. Przez teren parku przepływają rzeki Ūla , Merkys i Niemen. Teren parku podzielony jest na 10 nadleśnictw .
Głównymi celami są: ochrona kompleksów naturalnych i kulturowych regionu Dainava, zapewnienie równowagi ekologicznej u zbiegu Niemna i Merkis , pielęgnowanie tradycji kulturowych Dzukii, promocja tradycyjnych metod rolniczych i tworzenie warunków dla turystyki edukacyjnej
W Dzukijskim Parku Narodowym żyje aż 217 gatunków dzikich pszczół. Spośród nich na szczególną uwagę zasługuje pszczoła piaskowa, której normalny zasięg występowania jest znacznie dalej na południe (w Czechach). Szczególnie liczna jest liczebność pszczół na łąkach w Kapiniszkach. Do innych rzadkich błonkówek zalicza się: pszczołę owłosioną , trzmiela siemionowskiego , pszczołę pustynną kotłową, pszczołę pustynną długonosą i pszczołę owłosioną stepową.
Warto tam się wybrać rekreacyjnie nie tylko z powodu pszczół, ale i nieskażonej, pięknej, dziewiczej przyrodzie.
WYG
Źródła i fot: UM Augustów; Dzūkijos Nacionalinis Parkas - Dzukija National Park; Muzeum Bartnictwa w Augustowie; Państwowy Rezerwat Przyrody Čepkeliai; Drewniane pszczelarstwo w regionie Varena
.jpg)
