W poniedziałek, 5 października na granicy polsko-litewskiej w Budzisku minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński spotkał się z litewskim odpowiednikiem Martynasem Katelynasem.
Ministrowie omówili sytuację na granicy, kwestie polityki migracyjnej i zarządzania granicami Unii Europejskiej oraz walkę z wtórną nielegalną migracją i nielegalnym handlem ludźmi.
Migracja
- Granice naszych państw są stale pod presją. Z Polską łączy nas wspólny cel – zapewnienie ochrony granic państwowych i skuteczne zapobieganie przemieszczaniu się nielegalnych migrantów zarówno na terytorium naszych krajów, jak i w całej strefie Schengen - mówił minister Martynas Katelynas.
Minister M. Katelynas podkreśla, że sytuacja bezpieczeństwa w regionie uległa znacznej zmianie, a zagrożenie instrumentalizacji migracji utrzymuje się. Wtórna migracja stała się dziś jednym z głównych wyzwań dla Litwy i Polski.
- Musimy zwrócić większą uwagę na organizatorów nielegalnego handlu ludźmi, którzy nie tylko transportują migrantów, ale także rozpowszechniają mylące informacje w mediach społecznościowych. Musimy wzmocnić monitoring tej nielegalnej działalności i lepiej wykorzystać potencjał agencji UE – zaznaczał.
W tym roku litewska straż graniczna zatrzymała ponad 900 nielegalnych migrantów, którzy prawdopodobnie przybyli na Litwę z Łotwy i próbowali przedostać się przez nasz kraj do innych krajów europejskich. Aby wzmocnić walkę z wtórną migracją, Litwa wielokrotnie wysyłała na Łotwę funkcjonariuszy Państwowej Straży Granicznej na prośbę tego kraju.
Natomiast strona polska od 7 lipca 2025 r. do 5 października 2026 r. na odcinku granicy z Litwą tymczasowymi kontrolami objęła 2,2 mln osób – głównie Litwinów i Polaków; a także 1,2 mln samochodów i innych środków transportu.
Od wprowadzenia tymczasowych kontroli odmówiono wjazdu do Polski 1,3 tys. cudzoziemcom – osoby te przekazano na Litwę w trybie uproszczonej readmisji. W związku z podejrzeniem pomocnictwa w przemycie ludzi zatrzymano 133 osoby.
Minister Marcin Kierwiński podkreślił, że w walka z nielegalną migracją jest jednym z kluczowych warunków zakończenia tymczasowo przywróconych kontroli granicznych na granicy z Litwą.
- Kontrole na granicach z Niemcami i Litwą pozwalają nam wyłapywać osoby, które nielegalnie przekraczają granicę od strony państw bałtyckich. Jak tylko zajdą przesłanki do zakończenia tych kontroli, będziemy podejmować decyzję o rezygnacji z nich, ale na dziś uznaliśmy, że te kontrole zostaną utrzymane jeszcze co najmniej pół roku – powiedział szef MSWiA Marcin Kierwiński.
Współpraca polskich i litewskich służb
Obecnie finalizowane jest porozumienie między rządami Litwy i Polski w sprawie współpracy policji, straży granicznej i służb celnych.
Według ministra M. Katelynasa,, porozumienie jest szczególnie istotne w obecnej sytuacji bezpieczeństwa. Ta umowa transgraniczna wzmocni praktyczną współpracę służb obu państw i stworzy solidną podstawę do wspólnych działań.
Podczas spotkania omówiono również kwestie polityki migracyjnej UE. Minister Katelynas podkreśliła, że przy ocenie solidarności państw członkowskich UE należy również uwzględnić ich wysiłki w zakresie zabezpieczania granic zewnętrznych i pomocy innym krajom w zarządzaniu przepływami migracyjnymi.
Minister Katelynas podkreślał również znaczenie skutecznej polityki powrotowej i wzmocnienia roli operacyjnej agencji Frontex. Litwa zamierza aktywnie poruszać te kwestie podczas swojej prezydencji w Radzie UE w pierwszej połowie 2027 roku.
Ministrowie rozmawiali także o bezpieczeństwie Przesmyku Suwalskiego i ewentualnej ewakuacji
W dniach 30 września - 3 października 2026 roku w Wilnie odbyły się pierwsze międzynarodowe ćwiczenia z zakresu transgranicznej ewakuacji masowej pod kryptonimem „VYČIO SKLIAUTAS 2026”, stanowiące praktyczną realizację porozumienia Polski i państw bałtyckich z 2025 roku. Minister Marcin Kierwiński zaznaczył, że ćwiczenia pozwoliły zidentyfikować obszary, które wymagają pilnego przygotowania.
W ich ramach testowano m.in. ewakuację mieszkańców Wilna i samorządów przygranicznych w scenariuszu zagrożenia militarnego ze strony Białorusi. Na hipodromie w Łoździejach testowano cały proces związany z masową ewakuacją: rejestrację osób, tymczasowe zakwaterowanie, wyżywienie, pomoc medyczną, logistykę, informowanie mieszkańców oraz wsparcie osób należących do grup szczególnie wrażliwych.
Litwa i Polska chcą jak najszybciej przygotować i uzgodnić transgraniczne plany ewakuacji ludności na wypadek poważnego kryzysu. Po ćwiczeniach mobilizacyjnych „Vyčio skliautas 2026” wskazano m.in. alternatywne przejścia na granicy obu państw oraz infrastrukturę, którą należałoby wykorzystać, gdyby główne trasy zostały zablokowane.
- Po tych ćwiczeniach, które zorganizowali nasi przyjaciele na Litwie, mamy przygotowaną agendę i plan działań, co musi być bardzo szybko dostosowane. Jeżeli chodzi o plany ewakuacji transgranicznej, kwestię infrastruktury czy alternatywnych przejść granicznych w sytuacji zagrożenia i jeżeli chodzi o kwestię punktów recepcyjnych, te zadania są przypisane do poszczególnych jednostek, na przykład do pana wojewody podlaskiego i do Straży Granicznej – informował minister Kierwiński.- Polski 20-osobowy zespół pod przewodnictwem MSWiA - w skład którego weszli przedstawiciele kluczowych ministerstw, wojska, służb mundurowych oraz organizacji pozarządowych - przeanalizował zasady dwustronnej koordynacji, wymiany informacji i organizacji ruchu cywilnego z wojskowym. Działania te, stanowiące dla Polski pierwsze tego typu ćwiczenia po wejściu w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, pozwoliły przejść od ogólnych założeń do praktycznych ustaleń i zebrać cenne doświadczenia -dodał szef MSWiA.
Alternatywa dla Budziska i Ogrodnik
Jednym z głównych wniosków po ćwiczeniach jest konieczność przygotowania wariantu na wypadek, gdyby główne szlaki drogowe przez Budzisko i Ogrodniki przestały być dostępne dla ruchu cywilnego. Przedstawiciele obu państw wskazują więc na potrzebę wyznaczenia i przygotowania dodatkowych tras ewakuacyjnych oraz alternatywnych punktów przekraczania granicy.
Nawet milion osób przez korytarz suwalski
Martynas Katelynas zwrócił uwagę, że w przypadku poważnego zagrożenia korytarz suwalski mógłby stać się główną drogą ewakuacji nie tylko mieszkańców Litwy, ale również Łotwy i Estonii.
- Gdyby zagrożenie osiągnęło taki poziom, że ludzie zaczęliby naturalnie przemieszczać się w głąb Europy, Estończycy, Łotysze i Litwini mieliby właściwie jeden korytarz – powiedział litewski minister spraw wewnętrznych. Według niego przez ten obszar mogłoby w takiej sytuacji przemieszczać się milion lub nawet więcej osób.
Minister Katelynas podkreślił, że współpraca Litwy, Łotwy, Estonii i Polski w zakresie obrony cywilnej oraz ochrony ludności powinna być dalej rozwijana.
- W sytuacji, w jakiej geopolitycznie żyjemy, ta współpraca będzie tylko coraz silniejsza. Musimy znaleźć takie rozwiązania, aby w dniu X uniknąć problemów na masową skalę – zaznaczał.
Do 19 października ma zostać przygotowany szczegółowy raport z ćwiczeń. Dokument ma zawierać wnioski, wskazanie obszarów wymagających wzmocnienia oraz plan działań przed kolejnymi ćwiczeniami mobilizacyjnymi.
WYG
Źródła i fot: MSW Litwy i Polski; Kancelaria Litewskiego Rządu
Na fot: Spotkanie ministrów spraw wewnętrznych oraz zakończenie ćwiczeń z zakresu transgranicznej ewakuacji masowej pod kryptonimem „VYČIO SKLIAUTAS 2026 w Łożdziejach
.jpg)
