W tym roku jeden z najważniejszych ośrodków kulturalnych litewskiej społeczności w Polsce, Dom Kultury Litewskiej w Puńsku, obchodzi szczególną rocznicę.
W związku z nią zaprasza na wydarzenia rocznicowe, mające na celu uhonorowanie osób, które przez siedem dekad tworzyły i rozwijały litewskie życie kulturalne w tym regionie.
Od 13 czerwca do 17 sierpnia w przestrzeni wystawienniczej Domu Kultury Litewskiej w Puńsku będzie można obejrzeć wystawę „Tchnąc w litewskiego ducha”, na której zaprezentowane zostaną prace autorów z Litwy i z gminy Puńsk.
W sobotę, 13 czerwca 2026 roku, o godzinie 19:00. odbędzie się uroczysty koncert jubileuszowy, w który na pewno zgromadzi liczną widownię zarówno z naszego rejonu, jak i gości z Litwy.
350 artystów ludowych
Obecnie w Litewskim Domu Kultury w Puńsku działa dziewięć zespołów artystycznych – zespoły taneczne, chóry, kapele, teatry i zespoły wokalne, zrzeszające około 350 uczestników. Swoje talenty odrywają tu i duzi, i mniejsi, i ci najmniejsi miłośnicy litewskiej kultury.
Kierują nimi lokalni twórcy i profesjonalni kierownicy artystyczni pochodzący z Litwy. Działalność zespołów jest znana nie tylko w Polsce, ale także na Litwie i w innych krajach. Niejednokrotnie informowaliśmy o ich sukcesach.
W maju br. odbył się wspaniały koncert jubileuszowy z okazji 60. rocznicy istnienia zespołu ludowego „Klumpė” oraz 25. rocznicy istnienia zespołu tańca ludowego „Vyčiai” pn. „Gdzie śpiewa Klumpė – tam tańczą Vyčiai”. Wcześniej swoje jubileusze obchodziły inne zespoły, w ty Jotva, która świętowała swoje 70 -lecie, bo działalność rozpoczęła wcześniej niż powstał DKL.
Międzynarodowe laury zbieraj też np. Młodzieżowy Teatr "Kregždė" ( Jaskółka), czy też dziecięco - młodzieżowy zespół wokalny „Balsynėlis” , który przed dwoma laty świętował 15 - lecie swej działalności.
Największą dumą społeczności pozostaje udział w litewskich festiwalach piosenki. Zespoły z DKL aktywnie uczestniczą również w konkursach i festiwalach, z których często wracają z wysokimi ocenami i nagrodami.
Według członków społeczności, ich najważniejszym celem jest zachowanie i przekazanie przyszłym pokoleniom zgromadzonego bogactwa duchowego.
Historia Domu Kultury Litewskiej
21 czerwca 1956 r. w Puńsku otwarto Dom Kultury Litewskiej. Na potrzeby nowo powstałej instytucji oddano do użytku drewniany pożydowski budynek (tzw. dom rabina), zajmowany wówczas przez Gromadzką Radę Narodową, gdzie swoją działalność DKL prowadził przez 48 lat. To było kilka skromnych pokoi. Po drugiej stronie korytarza funkcjonowała Biblioteka Gminna.
Głównymi założycielami DKL byli Piotr Rołow, jego matka Zofia Hoffner (pochodzili z Litwy) oraz miejscowi działacze kultury: Józef Maksimowicz, Wincenty Wołyniec, Wiktor Jankowski, Petronela i Józef Jachimowiczowie.
Długie budowanie
- Pomysł budowy domu kultury litewskiej w Puńsku powstał dawno temu. Działalność kulturalna na tym obszarze jest dosyć bogata. W 1988 roku rozpoczęto budowę tego obiektu.
Budowa nowego budynku zajęła jednak aż ćwierć wieku. Społeczny komitet zdołał zebrać latach 80. ub. wieku aż 70 procent potrzebnych funduszy na zrealizowanie inwestycji. Niestety, wskutek reform gospodarczych w Polsce na przełomie lat 89/90, pieniądze „zjadła” inflacja. Zdążono przynajmniej kupić za zebrane pieniądze działkę pod budowę.
„Wierzący” wójt
Obiecywana pomoc rządowa długo nie nadchodziła, przez co gmina na początku lat 90. omal nie zbankrutowała. Wójt gminy był bowiem człowiekiem wierzącym w słowo premiera i budował budynek. Dług zaciągnięty w banku miał zwrócić po otrzymaniu rządowej dotacji. Pierwszy miliard starych złotych nadszedł dopiero w 1994 roku.
W 1997 roku ówczesny premier Włodzimierz Cimoszewicz dał z rezerwy centralnej 300 tys. nowych złotych. Mieszkańcy dołożyli do tego kilkadziesiąt tysięcy złotych z własnej kieszeni. Puszczanie zwrócili się także o pomoc do swych rodaków na Litwie, skąd także udało się uzyskać pewne wsparcie.
22 listopada 2002 ówczesny premier Republiki Litewskiej A. Brazauskas spotkał się z przedstawicielami litewskich organizacji społecznych w Polsce. Stwierdzono możliwość wsparcia finansowanego w celu dokończenia budowy DKL.
Budowa ciągnęła się jeszcze przez kilka lat. Kosztowała 4,5 mln litów ( lit był wówczas nieco droższy od złotówki), z czego 2 mln wpłaciła Litwa.
Wreszcie 22 maja 2004 roku nastąpiło uroczyste otwarcie nowo wybudowanego Domu Kultury. W uroczystości tej udział brali ówcześni premierzy Rzeczypospolitej Polskiej - Marek Belka oraz Republiki Litewskiej - Algirdas Brazauskas.
Na ceremonii otwarcia A. Brazauskas powiedział, że w 2004 roku „obchodzimy ważną datę - dziesiątą rocznicę podpisania przyjaznych stosunków i dobrosąsiedzkich umów o współpracy między Litwą a Polską”. Według niego, Traktat stał się gwarancją praw i wolności zarówno Litwinów w Polsce, jak i Polaków na Litwie.:- Zawsze było tak, że obie te mniejszości narodowe są pomostem między naszymi państwami – zauważył.
A. Brazauskas przekazał książki do biblioteki Litewskiego Domu Kultury oraz listy z podziękowaniami obecnemu i wcześniejszym wójtom gminy: Witoldowi Liszkowskiemu, Kazimierzowi Baranowskiemu oraz Romualdowi Witkowskiemu, pomysłodawcy, inicjatorowi, organizatorowi inwestycji.
DKL to obecnie budynek z salą widowiskową na blisko 300 osób.
Budynek DKL jak nowy
Dobiega właśnie końca termomodernizacja Domu Kultury Litewskiej.
Dokonano kolejnego odbioru prac przy termomodernizacji budynku Domu Kultury Litewskiej w Puńsku. To już drugi w br. odbiór robót. Zakończenie wszystkich robót planowane jest na 30 czerwca 2026 roku.
Ta potrzebna inwestycja stała się możliwa dzięki pozyskaniu w 2025 roku na ten cel ponad 3, 8 mln zł (100 proc. kosztów kwalifikowanych) z Krajowego Planu Odbudowy. Budynek ma już nieco ponad 20 lat i nie odpowiada współczesnym wyzwaniom.
Projekt zakłada poprawę efektywności energetycznej budynku prowadzącej do oszczędności energii pierwotnej aż o 86,65 proc.
Pod koniec 2025 roku wykonano dokumentację, zdemontowano stare grzejniki i zamontowano nowe, wykonano próby szczelności i regulacji nowej instalacji c.o, wykonano odwierty pod pompy ciepła, zamontowano rurociągi poziome do budynku i szereg innych prac.
W br. m.in. zamontowano pompy ciepła, kanały wentylacyjne, zdemontowano pokrycie dachowe i przygotowano do nowego pokrycia, itp.
Przed kilkoma laty zyskał jeszcze instalację fotowoltaiczną. Z kolei po czerwcu 2026 roku planowany jest remont sceny DKL. Ta inwestycja jest możliwa m.in. dzięki dofinansowaniu z programu Interreg z Polska - Litwa. To w ramach projektu Domu Kultury Litewskiej w Puńsku oraz Muzeum w Kownie i Kejdanach uwieczniającym dziedzictwo laureata Nagrody Nobla Czesława Miłosza.
WYG
Źródło i fot: DKL; UG Puńsk; Litewskie Narodowe Centrum Kultury
