Spektaklem o tradycyjnym darciu pierza, zagranym w całości suwalską gwarą, społeczność Szkoły Podstawowej we Wronowie oficjalnie podsumowała projekt „Zachodźta do Wronowa”. Przez ostatnie miesiące uczniowie pod okiem nauczycieli, regionalistów i lokalnych gospodyń badali historię, przyrodę oraz dziedzictwo Ziemi Raczkowskiej.
Inicjatywa zrealizowana została w ramach ogólnopolskiego programu „Kultura, edukacja, partycypacja”, finansowanego ze środków Ministra Edukacji Narodowej. Jak podkreśla dyrektor szkoły, przedsięwzięcie pokazało, jak wiele można osiągnąć wspólnym wysiłkiem całej społeczności.
– Uczniowie zdobyli wiele nowych doświadczeń, poznawali lokalne dziedzictwo, wykazali się ogromnym zaangażowaniem, kreatywnością i otwartością. Dziękuję nauczycielom, rodzicom oraz partnerom projektu za udaną współpracę. Jestem dumna z tego, co wspólnie osiągnęliśmy i liczę, że te efekty staną się inspiracją do kolejnych inicjatyw – podsumowała Kamila Chmielewska – dyrektor Szkoły Podstawowej we Wronowie prowadzonej przez Społeczno-Oświatowe Stowarzyszenie Pomocy Pokrzywdzonym i Niepełnosprawnym „Edukator” z siedzibą w Łomży.
Powrót do wiejskiej izby i żywej gwary
Kulminacyjnym punktem finału było przedstawienie przenoszące widzów do dawnego wiejskiego gospodarstwa. W pieczołowicie odwzorowanej, przytulnej izbie młodzi aktorzy wcielili się w rolę gospodarzy, sąsiadek i krewnych spotykających się na wspólne darcie pierza.
Scenariusz, oparty na rozmowach o codziennych sprawach wsi, został w całości odegrany w suwalskiej gwarze. Młodzież z niezwykłym wyczuciem połączyła rubaszny, ludowy humor i żartobliwe powiedzenia z nutą sentymentu i wzruszenia. Autentyzmu spektaklowi dodały stroje – spódnice dla młodych artystów uszyła mieszkanka wsi, Maria Olszewska.
Uczniowie jako aktywni odkrywcy
Głównym założeniem projektu było skupienie się na tym, co najbliższe, ale często nieznane. Uczniowie nie byli jedynie biernymi odbiorcami wiedzy – sami współtworzyli program działań i planowali trasy wycieczek.
– Pomysł polegał na tym, by odkrywać to, co charakterystyczne dla naszego najbliższego otoczenia. Były spotkania, wycieczki i wspólne działanie. Projekt miał lokalny charakter, bliski uczniom i mieszkańcom – wyjaśnia Hanna Kardel, nauczycielka ze Szkoły Podstawowej we Wronowie.
Jak podkreślają organizatorzy, takie podejście rozbudziło w młodych ludziach autentyczną dumę z miejsca, w którym żyją, a także nauczyło ich odpowiedzialności za wspólne dziedzictwo.
Śladami Jaćwingów, generała Paca i bohaterów niepodległości
Ważnym elementem projektu były terenowe lekcje historii, podczas których przewodnikiem młodzieży był Marcin Halicki – związany z Dowspudą regionalista, animator kultury, samorządowiec i założyciel marki „Raczkowskie Archiwalia”. Wyprawy udowodniły, że aby odkrywać niezwykłe miejsca, nie trzeba wyjeżdżać daleko. Uczniowie odwiedzili:
- Uroczysko Święte Miejsce nad Rospudą, gdzie poznali wielowiekową historię tego miejsca kultu, w którym wierzenia pogańskie splatały się z tradycją chrześcijańską. Wysłuchali legend o Jaćwingach z drużyny Skomęta oraz o cudownym, płonącym dębowym krzyżu niesionym przez nurty rzeki, dowiadując się również, że obecny krzyż – na którym pielgrzymi do dziś zostawiają monety na szczęście – pochodzi z połowy XIX wieku;
- Nadleśnictwo Szczebra - Spacer z leśnikami pozwolił młodzieży poznać przyrodnicze bogactwo okolicznych lasów, a wyprawę zwieńczyło integracyjne ognisko;
- Podczas spaceru po Raczkach zgłębiali dzieje oraz trudną historię wojenną miejscowości, oglądając zachowane schrony. Szczególną uwagę poświęcono postaci Aleksandra Putry – nauczyciela, społecznika, posła na Sejm Ustawodawczy i założyciela struktur Polskiej Organizacji Wojskowej, zasłużonego dla umacniania polskości na Suwalszczyźnie;
- Dowspudę - wrześniowa wycieczka rowerowa zaprowadziła młodych badaczy do ruin pałacu generała Ludwika Michała Paca. W Kordegardzie uczniowie obejrzeli makietę dawnej rezydencji oraz dokumenty dotyczące szkockich osadników sprowadzonych niegdyś na te tereny.
Międzypokoleniowa lekcja patriotyzmu i smaku
Projekt stał się również przestrzenią do spotkań z ludźmi, którzy z pasją kultywują regionalną kulturę. Oprócz Marcina Halickiego szkołę odwiedziła Anna Dorota Halicka. Dla niej była to sentymentalna podróż w czasie – to właśnie we Wronowie niemal 40 lat temu rozpoczynała pracę jako nauczycielka i spędziła tu dwie dekady. Przed laty wraz z ówczesnymi uczniami zbierała po okolicznych domach dawne sprzęty, dając początek Raczkowskiemu Domowi Regionalnemu.
– Niedawno obchodziliśmy 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości i jak co roku zastanawialiśmy się, czym jest patriotyzm. Myślę, że to właśnie pochylenie się nad losami naszych przodków: nad ich sukcesami i porażkami, ich pracą i życiem codziennym. To także dbałość o zachowanie ginącego języka gwarowego. Dzięki temu projektowi ta pamięć ożyła – podkreślała podczas podsumowania Anna Dorota Halicka.
Tradycję udało się przenieść także do szkolnej kuchni. Karolina Kazimierska oraz Magdalena Kłoczko z Koła Gospodyń Wiejskich we Wronowie poprowadziły warsztaty kulinarne, ucząc dzieci wypieku lokalnych specjałów: Wronowskiej Sadowiny, Żurawinek oraz ziołowych ciasteczek z Ziółkowa.
Dzięki zaangażowaniu szkoły, regionalistów i mieszkańców Wronowa projekt „Zachodźta do Wronowa” stał się żywym dowodem na to, że lokalna historia i tradycja najlepiej przetrwają wtedy, gdy najmłodsze pokolenie może ich dotknąć, posmakować i opowiedzieć o nich własnym głosem.
Justyna Brozio
