W poniedziałek, 26 stycznia VŠĮ Girių Inspekcija (Stowarzyszenie Inspekcja Leśna na Litwie) - organizacja pozarządowa zrzeszająca niezależnych obserwatorów-inspektorów leśnych, złożyła skargę do Komisji Europejskiej w sprawie lokalizacji poligonu w Kopciowie (Kapčiamestis).
To Platforma, na której mieszkańcy mogą szukać pomocy w związku z trwającą eksploatacją lasów i jej skutkami. Wspólnym wysiłkiem chce chronić walory przyrodnicze i osiągnąć fundamentalne zmiany w polityce leśnej. Stowarzyszenie jest zarejestrowane w Wilnie. Kieruję nim Laurynas Žemaitis.
W piśmie, liczącym pięć stron, czytamy m.in.:
Złożyliśmy wniosek do Komisji Europejskiej w sprawie bazy wojskowej Kapčiamestis. Poprosiliśmy o ocenę, czy planowany teren wojskowy Kapčiamestis spełnia prawo Unii Europejskiej w zakresie środowiska i uczestnictwa społeczeństwa.
Naszym celem nie jest kłótnia z potrzebami obrony państwa, ale nawet projekty obronne nie są zwolnione z wymogów unijnych - zwłaszcza gdy mówimy o lasach, terenach chronionych, domach ludzi i jakości życia.
Dlaczego złożyliśmy wniosek?
Przekazaliśmy Komisji Europejskiej informacje na temat potencjalnego naruszenia przepisów unijnych, w tym:
- Dyrektywa o ocenie wpływu na środowisko (PAV/EIA) -projekt jest opracowywany bez wyraźnie publicznie zgłoszonej decyzji na teamt oddziaływania na warunki środowiskowe, , choć obejmuje ok. 14 600 ha lasu i zapewnia infrastrukturę strzelecką, drogi, sieci inżynieryjne.
- Podział projektu (angl. “project splitting”) zagrożony - doświadczenie w poligonie Rudninkai pokazuje, że „infrastruktura szkoleniowa” może później wyrosnąć na wojskowe miasto z masową wycinką lasów. Taka praktyka jest uznawana za problematyczną w prawie unijnym.
- Dyrektywa o siedliskach i ptakach (Natura 2000) - hałas, cięcia, fragmentacja i skumulowany wpływ mogą mieć wpływ na obszary chronione, ale nie przeprowadzono odpowiedniej oceny.
- Konwencja Aarhus (Udział Publiczny) - lokalne społeczności zostały poinformowane o projekcie bardzo późno - tuż przed świętami Bożego Narodzenia, kiedy realny udział staje się formalny.
- Wpływ międzynarodowy (Litwa - Polska) - projekt powstaje przy granicy w regionie leśnym. 24 stycznia 2026 roku odbyły się wspólne protesty społeczności litewskich i polskich, pokazujące, że projekt ma nie tylko lokalny wpływ.
Wskazaliśmy też, że choć Ministerstwo Obrony Narodowej publicznie wspomina o ~10% planowanego obszaru lasu do wycięcia, to nie ma gwarancji prawnych, że ta liczba nie wzrośnie i czy zostaną włączone drogi i inna infrastruktura.
- Lasy nie są przeszkodą w bezpieczeństwie. Lasy to nasz wspólny atut i gwarancja długoterminowego bezpieczeństwa – nie ma wątpliwości Stowarzyszenie.
Przypomnijmy, że już 16 stycznia br, inna organizacja Sojusz "Dla Lasów Litewskich" zwrócił się do władz Republiki Litewskiej w sprawie planowanego poligonu wojskowego w Kopciowie
Litewskie Stowarzyszenie "Dla litewskich lasów" zwróciło się do Marszałka litewskiego Sejmu, premiera, Ministerstwo Obrony Narodowej, Służby Obszarów Chronionych Państwowych, Ministerstwa Środowiska, Ministerstwa Sprawiedliwości, Urzędu Lasów Państwowych, Narodowej Służby ds. Ziemi o zapobieżenie utworzeniu poligonu w lasach Kopciowa.
Stowarzyszenie wskazuje na szereg zagrożeń dla środowiska naturalnego. W uzasadnieniu wniosku czytamy m.in.:
- Kapčiamiesčio Państwowy Rezerwat Krajobrazowy to obszar o wyjątkowej wartości ekologicznej, chroniony tak samo prawo krajowe, jak i międzynarodowe. Terytorium w 1993 r. zostało ujęte w Konwencji Ramsarskiej, jako ważne tereny podmokłe o międzynarodowym znaczeniu. Terytorium zawiera chronione siedliska i gatunki zarejestrowane w UE w dyrektywach o siedliskach przyrodniczych i dzikich zwierząt oraz o ochronie flory. Rezerwat jest ważnym terenem obozowym i punktem przejściowym dla ptaków wędrownych.
Konwencja Ramsarska (pełna nazwa: Konwencja Narodów Zjednoczonych o bagnach o międzynarodowym znaczeniu, zwłaszcza o ochronie wód i ptaków bagiennych) to międzynarodowy traktat gwarantujący ochronę i odpowiedzialne korzystanie z bagien świata i innych mokradeł.
Artykuł 3 Konwencji zmusza państwa do "rozważnego używania" i zapewnienia ochrony takich terenów. Działalność wojskowa, w tym wybuchy, ruch i hałas maszyn ciężkich, jest bezpośrednio sprzeczna z zasadą inteligentnego użytkowania. Działanie zakłóci procesy hydrologiczne, które są kluczowe dla ekosystemów bagiennych. Takie działania naruszają także prawa Unii Europejskiej, m.in. artykuł 4 dyrektywy ptasiej (2009/147/EB), który wymaga szczególnych środków w celu ochrony ważnych siedlisk ptaków.
Stowarzyszenie wnioskuje:
1. Natychmiast przerwać wszystkie przygotowania do tworzenia poligonu w Kopciowie
2. Przeprowadzić niezależną, kompleksową ocenę oddziaływania na środowisko o znaczeniu międzynarodowym, z uwzględnieniem skumulowanych skutków utworzenia poligonu
3. Zapewnienić pełny udział społeczeństwa w procesie decyzyjnym i konsultacji.
4. Dostarczyć całą dokumentację projektową do publicznego wglądu
5. Sprawdzić, jak ten projekt łączy się z zobowiązaniami Litwy wynikającymi z Konwencji Ramsarskiej, unijnej dyrektywy ochrony siedlisk przyrodniczych, dzikiej fauny i flory oraz dyrektyw dotyczących ptaków oraz paryskiego porozumienia klimatycznego.
6. Rozważyć alternatywne miejsca dla ćwiczeń wojskowych.
Wniosek w imieniu Stowarzyszenia podpisał Gintautas Kniukšta, przewodniczący Związku "Dla litewskich lasów".
WYG
Fot. Suwalki24.pl
