Ministerstwo Obrony Kraju Republiki Litewskiej zaprezentowało we wtorek, 10 lutego projekt ustawy o poligonie w Kopciowie i obszarach szkoleń wojskowych na tym terenie.
- Rozwój infrastruktury do ćwiczeń wojskowych jest niezbędny do wzmocnienia gotowości armii i rozwoju Litewskiej Dywizji Narodowej do 2030 roku. Potrzebę tę wzmacnia również rosnąca liczba wojsk sojuszniczych w kraju. Z wojskowego punktu widzenia jest to najbardziej odpowiednia lokalizacja, aby znacząco wzmocnić zdolności obronne Litwy i zmniejszyć podatność południowej Litwy na ataki - uzasadniał decyzję minister obrony Robertas Kaunas.
Dlaczego w Kopciowie
Przy wyborze lokalizacji nowego poligonu wielkości brygady zawężono 7 potencjalnych terytoriów i oceniono je według następujących kryteriów: strategiczne położenie geograficzne, powierzchnia gruntów państwowych, gęstość zaludnienia i przydatność terytorium do prowadzenia ćwiczeń wojskowych. Litewskie Siły Zbrojne, wspólnie z Ministerstwem Środowiska, Krajową Służbą Lądową, Państwową Służbą Obszarów Chronionych i Państwowym Przedsiębiorstwem Leśnym, przeprowadziły kompleksową ocenę, która wykazała, że z punktu widzenia wojskowego najbardziej odpowiednią lokalizacją nowego poligonu jest teren w rejonie Łoździeje, w pobliżu Kapčiamiestis (Kopciowa) - wyjaśnia minister.
Obszar ten - zdaniem litewskiego resortu obrony - pozwoli na wzmocnienie jednego z najbardziej newralgicznych obszarów bezpieczeństwa NATO i Litwy – Przesmyku Suwalskiego. Strategiczne położenie poligonu zapewni litewskim siłom zbrojnym możliwość szkolenia w zakresie rzeczywistego rozmieszczenia, przemieszczania, zaopatrzenia, komunikacji i interakcji z sojusznikami, którzy faktycznie będą operować w tym regionie w dniu „X”. Wybór obszaru odpowiadającego potrzebom obronnym stwarza również warunki do planowania i wdrażania rozwiązań obronnych i inżynieryjnych z wyprzedzeniem – od elementów ograniczających lub ukierunkowujących przemieszczanie się po infrastrukturę niezbędną do długoterminowego działania sił. Ponadto na terenie przyszłego poligonu nie ma ograniczeń w zakresie żeglugi powietrznej, co znacznie utrudniałoby funkcjonowanie poligonu w innych obszarach.
Po rozmowach z mieszkańcami przedstawiane są rozwiązania kompromisowe
Teren szkoleniowy i poligon wojskowy Kapčiamiestis obejmie powierzchnię około 14 600 hektarów, z czego mniej niż połowa to grunty prywatne. Pozostała część to grunty państwowe. Ponad 80 proc. wszystkich gruntów prywatnych stanowią działki leśne, mniej niż 15 proc. stanowią działki rolne, a mniej niż 5 proc. stanowią gospodarstwa domowe.
Po raz pierwszy w historii obrony narodowej tak duża liczba gospodarstw domowych, lasów prywatnych i działek gruntowych znalazła się na terenie poligonu. Teren poligonu obejmuje 13 gospodarstw prywatnych, w tym 1 budynek komercyjny, oraz 800 działek leśnych i rolnych. Po uchwaleniu przez Sejm ustawy o utworzeniu poligonu, nieruchomości te zostaną wykupione. Teren poligonu obejmuje 77 gospodarstw domowych, których właściciele będą mieli prawo zachować lub sprzedać państwu w ciągu 60 miesięcy w uproszczonej procedurze.
- Aby odpowiedzieć na pytania mieszkańców i znaleźć możliwe rozwiązania kompromisowe, Ministerstwo Obrony Narodowej przez trzy tygodnie prowadziło indywidualne konsultacje z mieszkańcami, zarówno na miejscu, w Kapčiamiestis, jak i zdalnie. Łącznie przeprowadzono około 250 konsultacji. W odpowiedzi na oczekiwania, sugestie i obawy społeczności, proponujemy rozwiązania kompromisowe w projekcie ustawy - powiedział minister obrony narodowej R. Kaunas.
Dwie części poligonu
Planowany obszar poligon jest podzielony na teren poligonu wojskowego oraz tereny, gdzie będą odbywać się szkolenia. Działalność gospodarcza i handlowa (agroturystyka, kajakarstwo) będzie mogła być kontynuowana na terenie szkoleń.
Działania wojskowe nie będą prowadzone na obszarach chronionych, a wszystkie działania na poligonie będą prowadzone zgodnie z surowymi wymogami ochrony środowiska. Aby zminimalizować uciążliwości dla mieszkańców, zostanie wybudowana obwodnica oraz zostaną ułożone asfaltowe drogi dojazdowe do poligonu. Zostaną również wdrożone środki redukcji hałasu, takie jak budowa murów, przesadzanie drzew itp. – zapewniają wojskowi.
Odszkodowania w gotówce
Właściciele nieruchomości otrzymają odszkodowanie według korzystniejszej metody – wartości odtworzeniowej lub porównawczej. Przewidziano również rekompensatę strat niemajątkowych. Majątek przejęty przez państwo zostanie zrekompensowany w gotówce, ponieważ jest to uznawane za najbardziej sprawiedliwy, transparentny i szybki sposób rekompensaty.
.. i także za straty niemajątkowe
Biorąc pod uwagę, że poligon powstaje w trybie nadzwyczaj pilnym i stosuje się specjalne procedury jego tworzenia i nabywania gruntów, a także po ocenie wszystkich innych istotnych okoliczności związanych z powstaniem poligonu, proponuje się wypłacić właścicielom nieruchomości dodatkowe odszkodowania za poniesione przez nich straty niemajątkowe i niedogodności - poszukiwanie innej nieruchomości o równoważnej wartości, przeprowadzkę, adaptację, zakłócenie ciągłości działalności gospodarczej i normalnego życia, przeżycia emocjonalne itp.
Wysokość odszkodowań
Jak przekazał minister, właściciele 13 siedlisk, które znajdą się na terenie poligonu i będą musiały zostać opuszczone, mają otrzymać rekompensatę w wysokości 45 minimalnych wynagrodzeń miesięcznych (MMA) – czyli ponad 51 tys. euro. W przypadku siedlisk położonych w strefie szkoleniowej przewidziano rekompensatę w wysokości 22 MMA, czyli ponad 25 tys. euro, tytułem strat niemajątkowych. Właściciele leśnych działek mają otrzymać pięć MMA, co oznacza wypłatę przekraczającą 5 tys. euro.
Jednocześnie właściciele domów położonych na terenie strefy szkoleniowej będą mieli prawo je zatrzymać lub, w ciągu 60 miesięcy, wyrazić chęć sprzedaży nieruchomości państwu. W takim przypadku wartość nieruchomości zostanie zrekompensowana na podstawie wartości odtworzeniowej lub porównawczej, powiększonej o dodatkową kwotę 22 MMA (25 366 EUR) do wartości tej nieruchomości. Ma to na celu zrekompensowanie niedogodności poniesionych przez osoby fizyczne w związku z działaniami prowadzonymi na terenie poligonu wojskowego, a także, częściowo, umożliwienie nabycia innej nieruchomości o równoważnej wartości.
Wycenę nieruchomości przeprowadzą niezależni rzeczoznawcy majątkowi, a koszty usługi pokryje Ministerstwo Rolnictwa. Odszkodowanie obejmie wszystkie zagrożone nieruchomości: grunty, budynki, plantacje, drzewostany, utracone plony, zainwestowane środki finansowe oraz inne nieruchomości wycenione zgodnie z tą metodą.
Terminy
Wiosną tego roku, po uchwaleniu przez litewski Sejm specjalnej ustawy o poligonie Kapčiamiestis i terenie szkoleniowym wojska w Kapčiamiestis, planowane jest niezwłoczne poinformowanie właścicieli poligonu o tej decyzji. Następnie, około pół roku, planowana jest indywidualna wycena nieruchomości, której koszty pokryje Ministerstwo Obrony Narodowej.
Oferty odszkodowań mają zostać złożone właścicielom działek do początku 2027 roku, a pieniądze trafią na konta mieszkańców do połowy 2027 roku. Mieszkańcy mają się wyprowadzić nie wcześniej niż 3 miesiące po otrzymaniu pieniędzy, ale każda sprawa będzie rozpatrywana indywidualnie.
Ćwiczenia na poligonie planowane są od 2028 roku, a budowa strzelnic planowana jest do 2030 roku.
Źródło i fot: Ministerstwo Obrony Kraju Republiki Litewskiej
opr. WYG
