Polskie Sieci Elektroenergetyczne i Litgrid – operatorzy systemów przesyłowych energii elektrycznej Polski i Litwy – podpisali umowę regulującą formalne oraz realizacyjne aspekty dotyczące punktu połączenia międzysystemowego 220 kV Harmony Link przy granicy polsko-litewskiej.
Z okazji podpisania umowy 8 października 2026 r. w Wilnie odbyło się spotkanie z udziałem premiera Litwy Mindaugasa Sinkevičiusa, ministrów energii Polski i Litwy Miłosza Motyki i Lukasa Savickasa oraz prezesów PSE i Litgrid Grzegorza Onichimowskiego i Andrius Šemeškevičiusa.
Harmony Link będzie realizowany głównie w technologii kablowej, choć część połączenia powstanie również jako linia napowietrzna 220 kV. Umowa określa wzajemne obowiązki i podział odpowiedzialności za budowę elementu drugiego interkonektora łączącego Polskę i Litwę. Obejmuje również prace przygotowawcze, projektowe, budowlane i montażowe w rejonie punktu połączenia polskiej i litewskiej części linii. Ponadto umowa określa zasady współpracy PSE i Litgrid oraz ich wykonawców, a także ustala organizację i kolejność realizacji poszczególnych etapów przedsięwzięcia. Opisuje szczegóły techniczne dotyczące m.in. sposobu zapewnienia kompatybilności obu systemów kablowych, które mogą pochodzić od różnych producentów, oraz przeprowadzenia badań i testów pomontażowych.
Linie kablowe zlokalizowane na terytorium Polski i Litwy zostaną połączone za pomocą tzw. muf granicznych w punkcie połączenia na pograniczu polsko-litewskim. Umowa wskazuje także na sposób usuwania ewentualnych usterek w okresie gwarancji.
- Połączenie Harmony Link będzie miało strategiczne znaczenie dla systemów elektroenergetycznych i funkcjonowania rynku w naszym regionie Europy. Kwestie związane z bezpieczeństwem mają priorytet przy realizacji tego projektu – powiedział Grzegorz Onichimowski, prezes PSE.
- Porozumienie jest wynikiem wielomiesięcznej współpracy między litewskimi i polskimi operatorami systemów. Cieszę się, że uzgodniliśmy kluczowe dla obu stron kwestie, co pozwoli nam sprawnie kontynuować realizację projektu – powiedział Andrius Šemeškevičius, prezes Litgrid.
Pierwsze połączenie międzysystemowe Polski i Litwy to LitPol Link, czyli napowietrzna linia o napięciu 400 kV Ełk Bis-Alytus. Harmony Link to projekt drugiego połączenia elektroenergetycznego, którego celem jest zwiększenie bezpieczeństwa pracy systemów elektroenergetycznych regionu oraz rozwój wymiany energii między państwami bałtyckimi a Europą kontynentalną.
Interkonektor między stacjami elektroenergetycznymi Ełk Bis w Polsce i Gižai na Litwie powstanie jako połączenie 220 kV wykorzystujące zarówno technologię kablową, jak i napowietrzną. Polska część połączenia wykonana w technologii kablowej liczyć będzie ok. 100 km. Zgodnie z harmonogramem Harmony Link ma zostać uruchomiony do końca 2030 roku. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (CEF).
Premier Litwy o bezpieczniejszym systemie energetycznym
- Harmony Link to coś więcej niż tylko połączenie energetyczne między dwoma bliskimi sąsiadami i strategicznymi partnerami. Ten projekt, który osiągnął dziś kolejny ważny kamień milowy, tworzy jeszcze bezpieczniejszy, bardziej odporny i niezawodny system energetyczny dla naszego kraju. To infrastruktura, która przybliża Litwę do ambitnego celu, jakim jest stanie się eksporterem energii elektrycznej. „Nie budujemy więc tylko połączenia energetycznego – tworzymy bramę dla litewskiej energii do Europy – powiedział podczas uroczystości premier Litwy Mindaugas Sinkevičius.
- Musimy codziennie wzmacniać transformację energetyczną konkretnymi działaniami. Harmony Link zapewni więcej możliwości handlu energią elektryczną z Polską i efektywniejsze wykorzystanie rosnącej produkcji energii odnawialnej na Litwie. Dla mieszkańców i firm po obu stronach granicy oznacza to bardziej niezawodne dostawy energii elektrycznej i lepsze warunki konkurencyjnych cen. Ta umowa umacnia wspólną odpowiedzialność Litwy i Polski za realizację połączenia, dlatego teraz najważniejsze jest zapewnienie terminowej realizacji zaplanowanych prac - dodał minister energii Litwy Lukas Savickas.
Bezpieczeństwo energetyczne regionu
- Wzmacniamy bezpieczeństwo energetyczne regionu poprzez konkretne inwestycje i ścisłą współpracę. Harmony Link jest tego doskonałym przykładem – łączy potencjał Polski i Litwy, zwiększa możliwości wymiany energii elektrycznej i wzmacnia bezpieczeństwo bałtyckich systemów elektroenergetycznych. Siłą Polski jest również nasze partnerstwo w regionie. Dlatego rozwijamy infrastrukturę, która daje większe możliwości działania, wzajemnego wsparcia i reagowania na zagrożenia. Podpisana dziś umowa to kolejny krok w realizacji strategicznej inwestycji, która wzmacnia system energetyczny całego regionu - nie ma wątpliwości Miłosz Motyka, minister energii RP.
Wspólne oświadczenie ministrów
Podczas uroczystości ministrowie energii obu państw podpisali wspólne oświadczenie w sprawie wzmocnienia bezpieczeństwa i wzajemnej pomocy w zakresie infrastruktury energetycznej, potwierdzające zobowiązanie krajów do uruchomienia połączenia Harmony Link do końca grudnia 2030 roku.
Ministrowie uzgodnili, że będą rozwijać szybką pomoc transgraniczną w przypadku awarii krytycznej infrastruktury energetycznej, organizować wspólne ćwiczenia, wzmacniać bezpieczeństwo fizyczne i cybernetyczne oraz gromadzić zapasy krytycznego sprzętu. Zaapelowali również o ukierunkowane finansowanie ze środków UE, które byłoby dostępne nie tylko na projekty transgraniczne, ale także na zwiększenie odporności sieci krajowych.
Punkt połączenia
Fizyczny punkt połączenia na granicy polsko-litewskiej będzie zlokalizowany w odległości około 35 metrów od terytorium Polski. Ze względów operacyjnych PSE zakupi ten odcinek linii kablowej od Litgrid. Umowa obejmuje również procedury usuwania usterek w okresie gwarancyjnym.
Projekt Harmony Link na Litwie planowany jest na terenie rejonu wyłkowyskiego, gmin Kalwaria i Mariampol. W Polsce obejmuje on nową dwutorową linię przesyłową prądu przemiennego 220 kV od stacji elektroenergetycznej Ełk Bis, przez stacje elektroenergetyczne Norki i Wigry w Polsce, do granicy z Litwą, skąd jest kontynuowany do planowanej budowy stacji elektroenergetycznej Gižai w rejonie wyłkowyskim, a także modernizację istniejącej linii elektroenergetycznej 220 kV Ostrołęka–Ełk Bis w Polsce.
Linia kablowa będzie przebiegała przez teren sześciu gmin: Ełk, Kalinowo, Raczki, Suwałki, Miasto Suwałki i Szypliszki.
- Projektując linię staraliśmy się wytyczyć jej przebieg w oddaleniu od istniejącej i planowanej zabudowy mieszkaniowej oraz obszarów cennych kulturowo i przyrodniczo. Braliśmy pod uwagę również plany rozwojowe lokalnych samorządów. Po wielomiesięcznych analizach oraz wizjach terenowych, wyznaczyliśmy przebieg trasy linii kablowej w sąsiedztwie istniejącej drogi szybkiego ruchu S61 – Via Baltica. Pozwoliło to zminimalizować ingerencję w obszary mieszkaniowe, wykorzystywane rolniczo oraz tereny leśne – mówił już wcześniej Jacek Świentczak, dyrektor programu inwestycyjnego PSE.
Na terenie północno-wschodniej Polski pracuje już napowietrzna linia o napięciu 400 kV Ełk-Alytus, łącząca systemy elektroenergetyczne Polski i Litwy (LitPol Link). Ze względów bezpieczeństwa drugie połączenie z Litwą zostanie poprowadzone pod ziemią – izolowanymi przewodami o napięciu 220 kV zakopanymi w gruncie. Łączna długość połączenia po polskiej stronie to ok. 100 km.
Przedsięwzięcie umożliwi realizację inwestycji kluczowych dla rozwoju regionu, w tym budowę kolei dużych prędkości czy przyłączenie odbiorców w Specjalnej Suwalskiej Strefie Ekonomicznej. Nowa linia kablowa oraz stacje elektroenergetyczne umożliwią przyłączanie nowych źródeł energii oraz kolejne inwestycje w tej części kraju.
Koszt inwestycji szacuje się na ponad 900 milionów euro. Maksymalny budżet projektu na Litwie wyniesie 220 milionów euro, z czego 147,2 miliona euro ma pochodzić z unijnego wsparcia. Natomiast w Polsce całkowite inwestycje mają wynieść około 703 miliony euro, z czego pomoc z UE ma wynieść około 368 milionów euro.
WYG
Źródła i fot: PSE, Kancelaria Premiera Republiki Litewskiej; Ministerstwa Energii RL i RP; Litgrid
