W niedzielę, 16 sierpnia w Puńsku uroczyście obchodzono 30-lecie działalności społecznego Muzeum Stara Plebania.
Przybyło wielu ważnych gości, w tym z litewskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, reprezentowanego przez Linę Zukauskaite. Dyrektor ministerstwa do spraw Global Lithuania przekazała serdeczne pozdrowienia dla całej społeczności związanej z Muzeum od ministra spraw zagranicznych Republiki Litewskiej Kęstučio Budrio.
- Jeżeli będziecie odwiedzać Puńsk, to koniecznie zajdźcie do Muzeum Stara Plebania, gdzie tutejsza historia kulturowa jest starannie pielęgnowana i zachowana z wielką troską - dawne przedmioty gospodarstwa domowego, meble, wyroby włókiennicze, plecione taśmy, naczynia gliniane i ceramiczne, rzeźby w drewnie, wyroby kowalskie, kolekcja zdobionych pisanek, wieńce na święto Zielnej oraz słomiane ozdoby wiszące. A dziś to muzeum świętuje piękne 30-lecie! Szczerze gratulujemy szefowej muzeum Aldonie Vaicekauskiene, wolontariuszom muzeum i całej społeczności, która z szacunkiem chroni i przekazują naszą kulturę etniczną przyszłym pokoleniom – chwaliła i gratulowała dyrektor Lina Zukauskaite.
Muzeum - Stara Plebania
Drewniany budynek stoi obok kościoła i ma ponad sto lat. Budowano ją w latach 1873-1876, po pożarze, jaki w 1868 roku strawił część miasteczka. Budynek został pokryty drewnianym gontem.
Po wybudowaniu w latach 60. ub. wieku nowej plebanii, ze starej przez jakiś czas korzystała młodzież, potem utworzono społeczną Izbę Regionalną, działającą od 1995 roku, a następnie już Muzeum - Stara Plebania. Opiekuje się nią Stowarzyszenie Litewskiej Kultury Etnicznej.
Od lat na czele tej organizacji stoją niestrudzone siostry Aldona Wojciechowska i Anastazja Sidor, laureatki wielu nagród i wyróżnień zarówno w Polsce, jak i na Litwie.
W Starej Plebanii można oglądać wystawy stałe dawnych strojów ludowych i rękodzieła ludowego (tkanin, rzeźb drewnianych, ceramiki, wycinanek, obrazów, plecionek).
Wrażenie robią kolorowe krajki - tradycyjne, tkano-plecione paski o skomplikowanych geometrycznych wzorach pająki - przestrzenne konstrukcje z wysuszonej słomy zawieszane pod sufitem „na szczęście”, czy też ażurowe wycinanki z motywami geometryczno-przyrodniczymi, którymi zdobiono ramy obrazów, okna oraz półki w wiejskich chatach,
W Muzeum można także zakupić współczesne rękodzieło (wystawa – sprzedaż wyrobów twórców ludowych). W sezonie letnim podczas imprez kulturalnych w plebanii odbywały się pokazy i warsztaty tradycyjnego tkactwa. Zasoby stale się powiększają. Jest tu także część poświęcona historii parafii Puńsk. Przewodnicy, nauczyciele i twórcy sztuki ludowej od lat zbierają wspaniałe eksponaty i prezentują je właśnie w Starej Plebanii.
Co roku organizowana jest Wystawa Wielkanocna. Organizowana od lat impreza, przyciąga zawsze rzesze uczestników oraz widzów zarówno z Sejneńszczyzny, Suwałk, jak i z Litwy. Najstarszy uczestnik wystawiający prace miał swego czasu 87 lat, a najmłodsi - przedszkolaki - zaledwie po pięć latek, ale talentu może im pozazdrościć nie jeden dorosły.
Za unijne pieniądze
W 2020 roku gmina Puńsk, dzięki pieniądzom z unijnego programu Interreg Polska – Litwa, przeprowadziła generalny remont budynku. W ramach projektu zakupiono również wyposażenie m.in. system naświetleniowy, manekiny, regały i gabloty wystawiennicze i ekspozycyjne. Prace pochłonęły 796 tys. zł. brutto
Jest teraz w Muzeum wygodniej, więcej miejsca na eksponaty.
Przed laty Stara Plebania została nagrodzona w konkursie na najlepiej zachowane zabytki budownictwa drewnianego w Podlaskiem, organizowanym przez Urząd Marszałkowski i Muzeum Rolnictwa im. ks. Kluka w Ciechanowcu. Nagrodą była kwota 1,5 tys. zł, którą przeznaczono na konserwację najstarszych eksponatów.
Ciekawe znalezisko
W połowie maja 2020 roku, podczas prac remontowych na poddaszu budynku znaleziono prostokątne pudełko z 13 szklanymi płytami fotograficznymi (negatywami). Negatywy te nie są bardzo wyjątkowe, ponieważ istnieje wiele podobnych w Polsce i na Litwie. Ten skromny zestaw negatywów jest dla Puńska ważny z dokumentalnego, społecznego, etnograficznego i być może artystycznego punktu widzenia.
Szklane płytki zostały znalezione w oryginalnym opakowaniu producenta. To kartonowe pudełko o wymiarach 11 i 16 cm. Na pudełku znajduje się etykieta: „Fabryka płyt i obudowy fotograficznych ALFA. Wielka Brytania ORTHO ANTIHALO. Em. 3316. 200 Sch. 10 × 15. ”(ALFA <…> Płyta fotograficzna i papierów fotograficznych).
Zdjęcia pochodzą prawdopodobnie z lat 30. ub. wieku i dotyczą życia parafii. Są m.in. fotografie z odpustów, Bożego Ciała, itp.
WYG
Źródła i fot ( z uroczystości oraz archiwalne): MSZ RL; Muzeum Stara Plebana;UG Puńsk oraz własne
