- Litewsko-polska współpraca energetyczna staje się przykładem regionalnego bezpieczeństwa i partnerstwa - podkreślił to minister energii Lukas Savickas podczas spotkania 7 września 2026 r. z ministrem energii Polski Miłoszem Motyką w Warszawie.
Podczas spotkania omówiono przygotowania do podpisania strategicznego podziemnego połączenia energetycznego „Harmony Link”, ochronę infrastruktury krytycznej oraz wspólne działania na rzecz zapewnienia odporności sieci.
Umowa 30 września, uruchomienie 2030 roku
Jednym z głównych punktów spotkania były przygotowania do podpisania umowy o połączeniu Harmony Link (CPA), zaplanowanej na 30 września.
Ten etap ostatecznie określi harmonogram wdrażania i testowania projektu, umożliwiając całkowite ukończenie połączenia w 2030 r.
Minister przedstawił również przygotowania do złożenia wniosku o unijne dofinansowanie w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) w celu wzmocnienia odporności stacji elektroenergetycznej Gižai w projekcie Harmony Link, aby jeszcze bardziej zwiększyć bezpieczeństwo i niezawodność tego połączenia.
Od kilku lat Polska i Litwa przygotowują się do budowy tzw. Harmony Link – czyli drugiego połączenia energetycznego obu krajów. Tym razem ma ono biec pod ziemią,
Po stronie polski urzędowo inwestycja nazywa się: budowa kablowej dwutotorowej linii 220 kV relacji Ełk Bis - granica państwa wraz z traktem światłowodowym 2x 48J, wraz z przyłączeniem Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
- Przedsięwzięcie korzystnie wpłynie na regionalne plany rozwojowe, w tym budowę kolei dużych prędkości czy przyłączenie odbiorców w Suwalskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej. Nowa linia kablowa i stacje elektroenergetyczne umożliwią przyłączanie nowych źródeł energii oraz kolejne inwestycje w tej części kraju - informują PSE.
Z końcem 2025 r. zakończono proces wytyczania trasy podziemnej linii kablowej 220 kV Ełk Bis–Granica RP. To był kluczowy etap przygotowań do realizacji inwestycji stanowiącej element budowy nowego połączenia elektroenergetycznego Polska–Litwa.
Trasa linii została wytyczona w możliwym zbliżeniu do drogi ekspresowej S61 (Via Baltica), co pozwoliło ograniczyć ingerencję w tereny rolnicze i leśne. Projektanci uwzględnili miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, omijając obszary zamieszkałe, rozwijające się oraz szczególnie cenne przyrodniczo i kulturowo. Wytyczenie trasy poprzedziła analiza uwarunkowań technicznych układania kabli oraz specyfiki ukształtowania terenu.
Przebieg linii
Łączna długość połączenia po polskiej stronie wyniesie ok. 100 km. Inwestycja obejmie sześć gmin w województwach warmińsko‑mazurskim i podlaskim. Harmony Link przebiegnie przez gminy Ełk, Kalinowo, Raczki, gminę Suwałki, miasto Suwałki oraz Szypliszki.
W ramach projektu powstaną dwie stacje elektroenergetyczne – Norki w gminie Kalinowo oraz Wigry w gminie Suwałki. Będą one kluczowymi punktami nowego połączenia, umożliwiającymi stabilną pracę sieci i integrację z systemem litewskim. Z kolei stacja Ełk zostanie rozbudowana, a linia napowietrzna 220 kV Ostrołęka-Ełk przejdzie modernizację.
Po stronie litewskiej
„Harmony Link” będzie budowane na terenie gmin Vilkaviškis, Kalvarija i Marijampolė. Składać się będzie z nowych dwutorowych linii 220 kV prądu przemiennego, które połączą stacje w Ełku i Gižai
Duże pieniądze dla samorządów
Samorządy, przez których teren przebiegać będzie infrastruktura projektu „Harmony Link”, otrzymają regularne pieniądze bezpośrednio do swoich budżetów. Wynika to z przepisów prawa dotyczących opodatkowania budowli infrastrukturalnych oraz zasad realizacji inwestycji strategicznych przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE).
Główne źródła wpływów do budżetów gmin z tytułu tej inwestycji to:
Podatek od nieruchomości (budowli): Jest to najważniejsze i stałe źródło dochodu dla gmin. Zgodnie z polskim prawem, od nowo powstałej infrastruktury energetycznej (takiej jak stacje elektroenergetyczne, np. planowane obiekty Norki i Wigry, czy elementy napowietrznych i podziemnych linii przesyłowych), inwestor musi co roku odprowadzać do budżetu danej gminy podatek w wysokości do 2% wartości tej budowli. Ze względu na miliardową wartość projektu, dla mniejszych gmin (np. Ełk, Kalinowo, Raczki, Szypliszki czy Suwałki) oznacza to coroczny, odczuwalny zastrzyk gotówki.
Jednorazowe opłaty i odszkodowania (jeśli dotyczą mienia gminy): Jeśli trasa linii kablowej lub infrastruktura towarzysząca będzie przebiegać przez działki należące bezpośrednio do samorządów, gminy otrzymają odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości oraz wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu.
Dodatkowo gminy zyskują korzyści pośrednie- obecność nowoczesnej linii przesyłowej o mocy 700 MW zwiększy atrakcyjność inwestycyjną regionu. Pozwoli to m.in. na rozwój Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej i ułatwi przyłączanie nowych firm, co w przyszłości wygeneruje kolejne wpływy podatkowe z podatków lokalnych oraz udziałów w CIT i PIT.
Decyzje administracyjne
Pod koniec marca 2026 roku Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) uzyskały decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach dla dwóch nowych stacji elektroenergetycznych 220/110 kV – Norki i Wigry.
Decyzję środowiskową dla projektowanej w gminie Suwałki stacji 220/110 kV Wigry wydał 19 stycznia br. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku, natomiast dla stacji 220/110 kV Norki w gminie Kalinowo decyzja została wydana 9 kwietnia br. przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie.
Także Starostwa Suwalskie oraz Ełckie zakończyły procedury administracyjne, zatwierdzając dokumentacje geologiczno‑inżynierskie (DGI) dla obu inwestycji. Decyzje mają charakter ostateczny, co otwiera drogę do dalszych działań formalnych i przybliża rozpoczęcie prac budowlanych.
Pod koniec czerwca 2026 roku Marszałek Województwa Podlaskiego zatwierdził dokumentację geologiczno‑inżynierską (DGI), potwierdzając tym samym, że warunki gruntu i wód podziemnych wzdłuż planowanej, ok. 100‑kilometrowej trasy linii kablowej zostały prawidłowo rozpoznane. Wydana decyzja obejmuje teren gmin: Ełk, Kalinowo, Suwałki (gmina i miasto), Raczki oraz Szypliszki, w województwach: warmińsko-mazurskim i podlaskim. To istotny etap przygotowań inwestycji, który pozwala na bezpieczne i optymalne zaprojektowanie trasy linii kablowej.
Obszar Suwalszczyzny, przez który przebiega planowana infrastruktura, charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem geologicznym, wynikającym m.in. z uwarunkowań polodowcowych. Na niewielkiej odległości występują tu liczne zmiany warunków gruntowych i wodnych (np. torfy, żwiry, gliny), co sprawia, że realizacja inwestycji stanowi wyzwanie inżynierskie i wymaga szczególnie dokładnego rozpoznania terenu - wyjaśniają PSE.
Rozpoczęcie budowy obu nowych stacji elektroenergetycznych planowane jest na koniec 2027 r., budowa linii kablowej w 2028 r., natomiast pierwsze podanie napięcia na interkonektora planowane jest na koniec 2030 r.
Obopólne korzyści
Po zakończeniu projektu, objętość wymiany energii elektrycznej między krajami ma wynieść do 1,2 tys. MW w kierunku importu i eksportu. Obecnie po stronie polskiej sięga ona około 200 MW, do końca 2026 roku ma osiągnąć 365 MW, a do 2027 roku – zwiększyć możliwości eksportowe o 500 MW.
- Jedną z korzyści jest to, że możemy eksportować nadwyżki energii elektrycznej w godzinach szczytu, kiedy produkcja jest maksymalna, a zużycie niewystarczające. Z drugiej strony, Polacy mogą otrzymać tańszą energię elektryczną, jeśli mają jej niedobór. To podwójna korzyść tłumaczy litewski operator Lidgird.
Koszt inwestycji szacuje się na ponad 900 milionów euro. Maksymalny budżet projektu na Litwie wyniesie 220 milionów euro, z czego 147,2 miliona euro ma pochodzić z unijnego wsparcia. Natomiast w Polsce całkowite inwestycje mają wynieść około 703 miliony euro, z czego pomoc z UE ma wynieść około 368 milionów euro.
Litewski minister dziękuje
Podczas spotkania dwustronnego L. Savickas wyraził wdzięczność Polsce i jej sektorowi energetycznemu za szybką pomoc udzieloną po niedawnej niszczycielskiej burzy na Litwie i w dowód wdzięczności przedstawił wspólne zdjęcie ekip ratunkowych z obu krajów. Ekipy ratunkowe wysłane przez polskiego operatora sieci elektroenergetycznej pomogły litewskim specjalistom szybciej usunąć usterki i przywrócić dostawy prądu tysiącom mieszkańców.
- Pomoc naszych sąsiadów i błyskawiczna reakcja w sytuacjach kryzysowych najlepiej dowodzą, że nasze partnerstwo z Polską naprawdę działa. Jesteśmy wdzięczni polskim pracownikom energetycznym, którzy ramię w ramię z naszymi brygadami pracowali nad likwidacją skutków katastrofy. To doświadczenie pokazuje, że musimy rozszerzyć współpracę w zakresie ochrony infrastruktury energetycznej, aby być gotowym na wszelkie wyzwania - mówił minister energii Lukas Savickas.
Podczas wizyty w Warszawie minister energii L. Savickas spotkał się również z Grzegorzem Onichimowskim, prezesem PSE, Agnieszką Pomaską, przewodniczącą Komisji ds. Unii Europejskiej Sejmu RP, Pauliną Hennig-Kloską, minister klimatu i środowiska, a także wziął udział w dyskusji panelowej z ekspertami na temat ograniczenia rosyjskiej „flota cienia” na Morzu Bałtyckim.
WYG
Źródła i fot : Ministerstwa Energii RL i RP; Lidgrid; PSE; inwestycje pl; fundusze europejskie
