Program Code for Blue realizowany przez Fundację Code for Green znalazł się wśród laureatów tegorocznego konkursu Komisji Europejskiej na innowacyjne działania w edukacji zielonej.
Spośród ponad 150 zgłoszeń z całej Europy projekt wybrano w kategorii „Youth leadership and intergenerational dialogue for climate action”, zgodnej z tegorocznym priorytetem całej inicjatywy. W czwartek, 22 października dr Małgorzata Snarska-Nieznańska zaprezentuje polskie rozwiązania na głównej scenie Education for Climate Day w Brukseli.
Kategoria, w której nagrodzono Code for Blue, odpowiada wprost na jeden z pięciu filarów strategii edukacji Koalicji dla Klimatu, czyli przywództwo i współsprawczość młodych w projektowaniu rozwiązań klimatycznych.
Metoda CFG: od wiedzy do praktycznego działania
Code for Blue to program edukacji wodnej realizowany w minionym roku szkolnym w 25 szkołach z całej Polski: podstawowych, liceach i technikach, z udziałem około 500 uczennic i uczniów
Program zbudowano na metodach o potwierdzonej skuteczności: design thinking, edukacji opartej na miejscu (place-based education) i uczeniu przez działanie. Punktem wyjścia dla każdej klasy był film dokumentalny „Do ostatniej kropli” w reżyserii Ewy Ewart; następnie uczniowie prowadzili badania terenowe, konsultacje z samorządami, Sanepidem, Wodami Polskimi i uczelniami, a na końcu projektowali i wdrażali własne rozwiązania, rozwijając przy tym kompetencje zielone zgodne z unijnymi ramami GreenComp, w tym zdolność „envisioning futures” (myślenia o przyszłości), myślenie systemowe i sprawczość.
Naukowe tło: Polska wysycha
Znaczenie tych działań wynika z twardych danych. Według raportu GUS „Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport SDG 2025" odnawialne zasoby wody słodkiej na mieszkańca Polski utrzymują się poniżej wyznaczonego przez ONZ progu bezpieczeństwa wodnego (1700 m³), co plasuje kraj na trzecim miejscu od końca w Unii Europejskiej. Dobry stan ekologiczny osiągnęło zaledwie 1,6 proc. badanych wód powierzchniowych. Analizy satelitarne University College London (2002–2024) wskazują Polskę wśród obszarów Europy zagrożonych postępującym wysychaniem, a poziom małej retencji (ok. 6 proc.) pozostaje wielokrotnie niższy niż np. w Hiszpanii (ponad 40 proc.). To właśnie w tych obszarach: retencja, monitoring jakości wód, odtwarzanie naturalnej infrastruktury, mieszczą się szkolne wdrożenia.
Co Polska pokaże w Brukseli?
Dr Małgorzata Snarska-Nieznańska zaprezentuje przede wszystkim rozwiązania z Suwalszczyzny i Podlasia:
- Suwałki: II Liceum Ogólnokształcące im. gen. Podhorskiego. System wykorzystujący tzw. szarą wodę: woda z mycia rąk zasila spłuczkę. Ośmiodniowe pomiary wykazały oszczędność ponad 190 litrów czystej wody tygodniowo w jednej toalecie jednej szkoły.
- Białystok: Technikum Programistyczne Infotech. Na Zalewie Dojlidy (ponad 100 tys. odwiedzających rocznie) uczniowie zbudowali autonomiczną, zasilaną słonecznie bojkę mierzącą całodobowo cztery parametry wody (temperaturę, pH, przewodność, tlen rozpuszczony), z publicznym dostępem do danych i automatycznym alertem przy przekroczeniu normy, pierwszy taki obywatelski system monitoringu tego akwenu.
- Sejny: gdzie Fundacja ma siedzibę. Uczniowie tamtejszej szkoły podstawowej zdiagnozowali eutrofizację lokalnego jeziora, prześledzili źródła zanieczyszczeń w całej zlewni i przedstawili władzom miasta plan jego rewitalizacji jako podstawę realnych działań, wygłaszając prezentację podczas sesji Rady Miejskiej.
Wspólny mianownik: uczniowie nie poprzestali na planach
- Nasi uczniowie nie uczą się o wodzie z podręcznika, wychodzą nad własną rzekę czy jezioro, diagnozują problem i budują działające rozwiązanie. To właśnie pokażemy w Brukseli: że polska szkoła może być miejscem realnej, międzypokoleniowej zmiany - dr Małgorzata Snarska-Nieznańska, założycielka i prezeska Fundacji Code for Green.
O wydarzeniu
Education for Climate Day 2026 odbędzie się 22 października w Brukseli (godz. 9.00–17.00 CEST), z transmisją na żywo. Dzień poświęcony w tym roku sprawiedliwości międzypokoleniowej otworzą przedstawiciele Komisji Europejskiej z Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji, Młodzieży, Sportu i Kultury (DG EAC): Gyula Cserey, kierownik wydziału, oraz dyrektor Antoaneta Angelova-Krasteva. W programie wystąpią eksperci z instytucji unijnych i czołowych uczelni, m.in. Uniwersytetu Oksfordzkiego, University College Dublin, Uniwersytetu Bocconi i Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach, a także z Niemieckiej Komisji UNESCO, belgijskiego federalnego departamentu ds. zmian klimatu oraz Agencji Ekologii Miejskiej miasta Paryża.
Dr Małgorzata Snarska-Nieznańska wystąpi w sesji „Youth Leadership and Intergenerational Dialogue for Climate Action” (godz. 14.50–15.35), prowadzonej przez Ahmeda Elamina z zespołu Education for Climate. Obok Fundacji Code for Green swoje działania zaprezentują dwie inne europejskie instytucje: hiszpańska organizacja ochrony przyrody SEO/BirdLife, reprezentowana przez Blankę Serrano García oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej Turcji, reprezentowane przez Emel Zengin. Polski program znajdzie się więc w gronie łączącym sektor pozarządowy, naukę i administrację publiczną.
Źródło i fot. Fundacja Code for Green
