W najbliższy wtorek, 13 stycznia o 7.00 rano w wielu oknach litewskich mieszkań, domów, instytucji, placówek edukacyjnych w naszym regionie zapłoną świeczki, znicze. Potem będą i inne uroczystości.
To w związku z 35. rocznicą Dnia Obrońców Wolności Litwy przed radziecką interwencją, która w obecnym politycznym kontekście na świecie ma szczególne znaczenie.
Na Litwie obchody obchody rozpoczęto już w sobotę
Po raz 34. odbył się w Wilnie międzynarodowy bieg honorowy "W drodze życia i śmierci" dla upamiętnienia zmarłych w nocy 13 stycznia 1991 roku oraz tych, którzy zginęli od obrażeń odniesionych podczas szturmu żołnierzy radzieckich na wileńską Wieżę TV i budynek Komitetu Radia i Telewizji.
W wydarzeniu poświęconym czci obrońców wolności wszyscy uczestnicy ukończyli symboliczny dystans 9 km od cmentarza Antakalnis do Wieży Telewizyjnej, gdzie złożono kwiaty przy murze pamięci i minutą ciszy uczczono obrońców Wolności.
W biegu wzięło udział ponad 9 tysięcy uczestników z Litwy i zagranicy, wśród których było ponad 2,5 tys. żołnierzy litewskich i sojuszniczych.
Ogniska pamięci
13 stycznia - z okazji tej doniosłej rocznicy - w całym kraju odbędą się uroczystości upamiętniające oraz kampania informacyjna „Płomień Wolności z pokolenia na pokolenie”. Inicjatywy poświęcone tej dacie mają zachęcać do wzmocnienia pamięci o 13 stycznia i spojrzenia na wolność jako żywą wartość – nieustannie odnawiającą się, inspirującą i wiążącą - informuje Kancelaria litewskiego rządu.
Tradycyjnie, poranek 13 stycznia rozpocznie się od zapalenia świec w oknach, a o godzinie 8:10 uczniowie szkół z całej Litwy zostaną zaproszeni na lekcję wiedzy o społeczeństwie pt. „Lekcja wolności” transmitowaną na kanale LRT.
13 stycznia, jak co roku, w różnych miejscach Litwy rozpalone zostaną ogniska pamięci. W stolicy, przy dźwiękach pieśni, będą one płonąć przy Wileńskiej Wieży Telewizyjnej i Litewskim Narodowym Budynku Radia i Telewizji. Uroczyste zapalenie ogniska pamięci i koncert „Moja Wolność” odbędą się na Placu Niepodległości, na który organizatorzy zapraszają do udziału na żywo lub do obejrzenia transmisji na żywo w telewizji LRT o godzinie 19:30 czasu litewskiego.
Co roku nie tylko na Litwie, ale i w zagranicznych skupiskach Litwinów, w tym i na Sejneńszczyźnie, odbywają się uroczystości z tej okazji.
W Puńsku
Organizacje litewskie, samorząd gminy Puńsk, Dom Kultury Litewskiej w Puńsku zachęcają mieszkańców do włączenia się do społecznej akcji pn. „Światło Zwycięstwa”, poprzez zapalenie o 7.00 zniczy w oknach swych mieszkań, domów.
O 17.45 - złożenie wieńców przy pomniku, poświęconym pamięci bojownikom o wolność przy ul. Partyzantów w Puńsku.
O 18.00 - ognisko przy Dzwonnicy 100 - lecia Odrodzenia Niepodległości Litwy (przy starym cmentarzu katolickim, opodal DKL)
W Sejnach
Fundacja "Dom Litewski" w Sejnach zaprasza wszystkich do wspólnego wspominania, uczczenia i upamiętnienia zwycięstwa.
7:00 rano - Inicjatywa Obywatelska "Światełko zwycięstwa"
Prośba o zapalenie świec Jedności, Pamięci i Zwycięstwa w oknach przez dziesięć minut.
18.00 - Rozpalenie ognisk pamiątkowych i program artystyczny w "Domu Litewskim" przy ul. Wileńskiej 9.
Uroczystości odbędą się także w litewskich placówkach oświatowych w naszym regionie.
Dzień Obrońców Wolności
13 stycznia na Litwie obchodzony jest Dzień Obrońców Wolności. Upamiętnia on osoby, które zginęły podczas krwawej nocy 35 lata temu, broniące przed czołgami armii radzieckiej niepodległości odradzającego się państwa litewskiego.
Symbolem pamięci o obrońcach wolności jest niezapominajka. Ten skromny, niebieski kwiat symbolizuje pamięć, to dlatego jest także symbolem Dnia Obrońców Wolności, aby nikt nie zapomniał, dlaczego Litwa jest wolna. Tego dnia - oprócz różnych państwowych i obywatelskich uroczystości - w oknach instytucji, urzędów, prywatnych mieszań i domów- zapalane są znicze.
-Dzień 13 stycznia świadczy o tym, że wolność rodzi się nie z siły, ale z determinacji ludzi w obronie swoich wartości. Dziś przykład osób, które uczestniczyły w zmaganiach o wolność zobowiązuje nie tylko do zapamiętania, ale również do pielęgnowania wolności każdego dnia poprzez odpowiedzialne decyzje, szacunek dla demokracji i solidarność- czytamy w komunikacie Ministerstwa Obrony Kraju Republiki Litewskiej.
Jak doszło do wydarzeń styczniowych?
11 marca 1990 roku Litwa ogłosiła niepodległość. Obawiając się rozwoju wydarzeń, w odpowiedzi Moskwa wprowadziła czołgi do Wilna, aby zająć strategiczne obiekty i przywrócić swoją władzę.
W nocy z 12 na 13 stycznia 1991 Armia Radziecka dokonała szturmu na wieżę telewizyjną ochranianą przez ludność cywilną, a przede wszystkim studentów. Litwini bronili przed komandosami m.in. wejścia do studia, w którym do ostatniej chwili nadawany był program wolnej Litwy. Ludzie kładli się na ziemię, tworząc żywe zapory przed gąsienicami czołgów.
Tej nocy tysiące bezbronnych ludzi zebrały się przy strategicznych obiektach: Sejmie, budynku Radia i Telewizji oraz Wieży Telewizyjnej, by nie dopuścić do zajęcia ich przez siły radzieckie. Wydarzenia te stanowiły decydujący zwrot w walce o niepodległość Litwy.
Tego dnia zginęło w Wilnie 14 osób (13 cywilów oraz żołnierz radziecki; 15 osoba zmarła w lutym), a ponad 600 zostało rannych. Następnego dnia Litwini przyszli tłumnie oddać hołd zabitym.
Obrońcy parlamentu również przygotowywali obronę na wypadek szturmu - byli uzbrojeni w broń myśliwską, czasem nawet zabytkowe strzelby skałkowe, a na dachu zamontowano druty ustawione na sztorc, które miały utrudnić lądowanie sowieckich desantowców. Oczekiwany atak wojsk sowieckich ostatecznie nie nastąpił.
21 sierpnia 1991 załamał się w Moskwie pucz przeprowadzony przez „twardogłowych” moskiewskich komunistów, na czele z ówczesnym wiceprezydentem - Janajewem przeciwko Gorbaczowowi i radzieckie wojska opuściły wieżę telewizyjną w Wilnie, a na placu Łukiskim obalono pomnik Lenina. Władze niepodległej Litwy ogłosiły 13 stycznia Dniem Obrońców Wolności Litwy.
Puńszczanie też bronili niepodległości Litwy i nieśli jej pomoc
Warty pod wieżą pełnili wtedy także młodzi puńszczanie, studenci litewskich uczelni, pochodzący z litewskiej gminy Puńsk, w powiecie sejneńskim, graniczącym z Litwą.
Puszczanie także nieśli wybijającej się na niepodległość Litwie pomoc materialną. Dostarczano tam m.in. leki. Jednymi z głównych organizatorów pomocy byli ówczesny wójt gminy Puńsk Romuald Witkowski oraz sekretarz gminy Jan Wojczulis.
WYG
Na fot: Migawki z obchodów w 2025 roku. Fot: DKL; LO Puńsk; Litewska Szkoła w Suwałkach
