Rok Andrzeja Wajdy w Polsce i jego rodzinnym mieście. Już się dzieje, będzie więcej [zdjęcia]

Sto lat temu, 6 marca 1926 r. w Suwałkach urodził Andrzej Wajda, światowej sławy reżyser, laureat Oscara. 6 marca 2026 rozpoczęły się obchody Roku Andrzeja Wajdy – w kraju, a także w naszym mieście.

Zmarły przed 10 laty artysta był Honorowym Obywatelem Suwałk, laureatem Włóczni Jaćwingów, senatorem RP Ziemi Suwalskiej. Na ogólnopolską inaugurację Roku Andrzeja Wajdy i spotkanie z wdową po reżyserze, Krystyną Zachwatowicz-Wajdą wybrali się do Krakowa prezydent Suwalk Czesław Renkiewicz i przewodniczący Rady Miejskiej Zdzisław Przełomiec, a także dyrektor Muzeum Okręgowego Jerzy Brzozowski.

W Sejmie RP odbyła się konferencja „Andrzej Wajda 2026. Setna rocznica urodzin Mistrza”, zorganizowana w ramach Roku Wajdy uchwalonego przez Senat RP. Obok marszałków obu izb, organizatorem wydarzenia, w którym uczestniczyła cala plejada czołowych polskich aktorów z Maja Komorowską, Magdaleną Cielecką, Januszem Gajosem, Andrzejem Sewerynem, Michałem Żebrowskim, był aktor Daniel Olbrychski, który zagrał w 13 filmach Andrzeja Wajdy.

Były wspomnienia poprowadzone przez Tomasza Raczka, Podczas konferencji zaprezentowano projekt specjalnego znaczka pocztowego, którym Poczta Polska postanowiła uhonorować stulecie urodzin Andrzeja Wajdy. Znaczek zaprojektował Andrzej Pągowski, grafik, który jest autorem m.in. plakatu do filmu „Człowiek z żelaza”.

Wiele tych sław już gościliśmy i wiele będziemy gościć nad Czarną Hańczą w sierpniu podczas 6. Festiwalu Filmowego „Wajda na nowo”. Pomysłodawcą i jednym z dyrektorów Festiwalu jest właśnie Andrzej Pągowski. W tym roku na czterodniową imprezę przyjadą Janusz Gajos, Wojciech Marczewski oraz kolejny polski laureat Oscara, scenograf Alan Starski.

Impreza za imprezą w Suwałkach

W sali im. Andrzeja Wajdy Suwalskiego Ośrodka Kultury 6 marca wieczorem zorganizowany został koncert inauguracyjny pt. „Zawsze chciałem nakręcić taki film”, z utworami z filmów Andrzeja Wajdy w wykonaniu Suwalskiej Orkiestry Kameralnej i specjalnym udziałem aktora Mirosława Baki, który odczytał fragmenty zapisków reżysera.

Przed południem natomiast w sali kameralnej program suwalskich wydarzeń przedstawili dyrektorzy Biblioteki Publicznej – Maria Kołodziejska, Suwalskiego Ośrodka Kultury – Ignacy Ołów oraz Wiesław, zastępca dyrektora Muzeum Okręgowego. W suwalskich placówkach kultury, a także oświaty będzie sie działo w Roku Andrzeja Wajdy.

Oto niektóre z propozycji

Wystawy i konferencje naukowe

W ramach obchodów zaplanowano szereg ekspozycji:

Wystawa „To wszystko da się zrealizować”: Prezentowana w Muzeum Okręgowym (od 27 marca do 30 czerwca). To hołd dla Krystyny Zachwatowicz-Wajdy i Andrzeja Wajdy, ukazujący ich życie przez pryzmat unikatowych dokumentów i przedmiotów osobistych.

Wystawa planszowa: Na płocie Muzeum im. Marii Konopnickiej zostaną zaprezentowane zdjęcia dokumentujące suwalskie wątki w biografii artysty.

Konferencja naukowa: 19 maja odbędzie się spotkanie organizowane przez Augustowsko-Suwalskie Towarzystwo Naukowe. Skupi się ono na działalności publicznej Wajdy jako senatora województwa suwalskiego.

Spotkania autorskie i edukacja

Suwalska Biblioteka Publiczna przygotowała cykl wydarzeń literackich:

12 czerwca: Spotkanie z krytykiem filmowym Tomaszem Raczkiem.

Jesień 2026: Spotkanie z Agnieszką Morstin wokół publikacji „Notesy 1942-2016”.

Działania dodatkowe: Projekcje w Pracowni „Smykałka”, wyjazd edukacyjny dla dzieci do Smolnik oraz szkolenia dla bibliotekarzy w Krakowie.

Kino plenerowe i Festiwal „Wajda na Nowo”

Latem twórczość reżysera wyjdzie w przestrzeń miejską. Na Bulwarach nad Czarną Hańczą odbędą się seanse kina plenerowego (11 czerwca, 2 lipca i 13 sierpnia).

Kluczowym punktem obchodów będzie 6. edycja Festiwalu Filmowego Wajda na Nowo (20-23 sierpnia). Gościem festiwalu będzie m.in. scenograf Allan Starski. Wydarzeniu towarzyszyć będzie wystawa „Wajda na Nowo. Suplement” przygotowana przez Andrzeja Pągowskiego. Obchody zamknie plenerowa wystawa fotografii „Wajda na Suwalszczyźnie”, której otwarcie zaplanowano na 9 października.

Partnerem strategicznym Roku Andrzeja Wajdy oraz sponsorem festiwalu jest Totalizator Sportowy LOTTO. Projekt dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Fot. Anna Strzyżak / Kancelaria Sejmu

Fot. Piotr Molęcki / Kancelaria Sejmu

Fot. Suwalki24.pl

Fot. i grafika: UM Suwałki