Samorządowcy z całego regionu, eksperci ds. bezpieczeństwa i przedstawiciele administracji spotkali się na konferencji „Odporność i Bezpieczeństwo", zorganizowanej przez wojewodę podlaskiego Jacka Brzozowskiego.
Spotkanie było okazją do prezentacji efektów prac nad rządowym Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej w 2025 roku, w którym Podlaskie otrzymało 161 mln zł i planów na 2026, w którym do wydatkowania jest 171 mln zł.
Ponad 500 mln zł (130 mln euro), jak zapowiedział marszałek Łukasz Prokorym, ma dołożyć na te cele budżet województwa z Funduszy Europejskich dla Podlaskiego.
Duża odpowiedzialność, duże wydatki
– Bezpieczeństwo to silne państwo, ale także kompetencje i wiedza obywateli (...). Żeby to wszystko zrealizować, potrzebne są bardzo konkretne pieniądze. Państwo polskie wydaje 5% PKB na obronność, co czyni nas prymusem w Pakcie Północnoatlantyckim. Zgodnie z zapisami ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej na te działania przeznaczanych jest co roku nie mniej niż 3% PKB – wyliczał Jacek Brzozowski i przypominał, że Program OLiOC to pierwszy tego typu kompleksowy program w polskiej historii.
Wojewoda przywoływał przykład krajów skandynawskich jako najlepiej przygotowanych do ewentualnych sytuacji kryzysowych, stawiających na edukację oraz infrastrukturę podwójnego zastosowania. Podkreślał skuteczną walkę z dezinformacją w północnoeuropejskich społeczeństwach.
OLiOC 2025 w liczbach
Środki rządowe na realizację Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC) w latach 2025–2026 zostały podzielone między województwa według dwóch głównych kryteriów: liczby mieszkańców oraz wskaźnika urbanizacji. Dla województw przy wschodniej granicy – w tym podlaskiego – zastosowano dodatkowy wskaźnik bezpieczeństwa, związany z realizacją programu „Tarcza Wschód”. Nasz region miał do dyspozycji łącznie 161 132 097 zł.
Łącznie podpisanych zostało 291 umów z wszystkimi 134 jednostkami samorządu terytorialnego w województwie podlaskim. Jak podkreślał wojewoda podlaski, nasz region osiągnął bardzo dobry wynik – wydaliśmy 93,13% przewidzianych środków.
Efekty
Edukacja: W ramach POLiOC zrealizowano 117 szkoleń, w których wzięło udział 2431 osób. Łącznie na terenie całego województwa odbyło się 1443 różnych działań edukacyjnych i popularyzacyjnych, w których uczestniczyło 342 623 osoby.
Inwestycje budowlane: Wśród zrealizowanych z tego zakresu działań znalazły się np. przeprowadzenie ekspertyz budowlanych w Białymstoku i Hajnówce, budowa studni głębinowej w Rajgrodzie, zakup działki przez gminę Łapy z przeznaczeniem na magazyn OLiOC, budowa takiego magazynu w gminie Wyszki czy budowa zbiornika na wodę pitną w gminie Grajewo. Organizacja magazynów dual use (podwójnego zastosowania) pochłonęła ponad 3,9 mln zł.
Zakupy:
- 360 agregatów, w tym 50 dużych, 71 średnich i 239 małych,
- 58 ciągników lub koparko-ładowarek,
- 55 cystern na wodę,
- 2 quady z przyczepami,
- 14 pakowarek do wody pitnej,
- 37 stacji uzdatniania wody,
- 31 kontenerów magazynowych,
- 18 kontenerów mieszkalnych,
- 17 dronów,
- 41 urządzeń do łączności satelitarnej,
- 300 defibrylatorów AED,
- latarki, plandeki i koce termiczne, krzesła ewakuacyjne i transportowe, nagrzewnice, osuszacze, apteczki itp.
Inwestycje w szpitale: Podlaskie szpitale otrzymały ponad 10,4 mln zł na zakup specjalistycznego sprzętu, ale też inwestycje.
Białostockie Centrum Onkologii za blisko 1 mln zł zakupiło m.in. mobilny RTG czy zbiorniki paliwa. Szpital Wojewódzki w Suwałkach dzięki blisko 3,5 mln zł m.in. doposażył bloki operacyjne. Stacje Pogotowia Ratunkowego w Białymstoku, Suwałkach i Łomży zakupiły sprzęt medyczny i agregaty prądotwórcze.
Szpital Ogólny w Wysokiem Mazowieckiem mógł przebudować lądowisko, szpital w Siemiatyczach dokonać odwiertu studni głębinowej, a szpital w Knyszynie zmodernizował awaryjne ujęcie wody.
Dojdzie 130 mln euro z Funduszy Europejskich, także dla Kół Gospodyń Wiejskich?
O założeniach i realizacji Programu OLiOC z perspektywy samorządów rozmawiali uczestnicy panelu dyskusyjnego, wśród nich marszałek województwa Łukasz Prokorym.
Łukasz Prokorym podkreślił, że Województwo Podlaskie aktywnie włącza się w działania na rzecz ochrony ludności i obrony cywilnej także poprzez program regionalny „Fundusze Europejskie dla Podlaskiego 2021–2027”. Zwrócił uwagę, że historia tego programu dobrze pokazuje, jak na przestrzeni ostatnich lat zmieniało się podejście Komisji Europejskiej do kwestii bezpieczeństwa. Jeszcze niedawno w Brukseli dominowało stanowisko, że ochrona ludności i obrona cywilna to wyłączna kompetencja państw członkowskich, finansowana przede wszystkim z ich budżetów krajowych, ewentualnie przy wsparciu organizacji międzynarodowych.
- Dziś, po drugim przeglądzie śródokresowym, dosłownie w najbliższych dniach spodziewamy się zatwierdzenia zmian w naszym programie regionalnym. Zakładają one przeznaczenie 130 mln euro na ochronę ludności i obronę cywilną. Środki te będą musiały zostać wydatkowane do 2028roku – poinformował marszałek Prokorym.
Zakres zgłoszonych zmian to efekt szerokich konsultacji – z mieszkańcami, samorządami, uczelniami, a przede wszystkim z przedsiębiorcami. Celem jest jedno: aby dostępne fundusze zostały w pełni i jak najefektywniej wykorzystane.
Samorząd województwa rozpoczął także prace nad programem skierowanym do podlaskich kół gospodyń wiejskich. Jego celem ma być wzmocnienie bezpieczeństwa żywnościowego regionu poprzez wykorzystanie potencjału, doświadczenia tych organizacji.
– Jestem przekonany, że w niedługim czasie przygotujemy ten program i będziemy mogli ogłosić, w jaki sposób podlaskie gospodynie i gospodarze będą mogli włączyć się w system ochrony ludności – zapowiedział marszałek.
Inspiracją była m.in. wizyta w Helsinkach, gdzie delegacja z regionu spotkała się z lokalnym odpowiednikiem polskich kół gospodyń wiejskich. Organizacja poprzez swoją działalność wspiera państwo w realizacji zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa żywności.
Podobne rozwiązanie ma zostać wdrożone w województwie podlaskim. A potencjał jest duży – w regionie działają setki kół gospodyń wiejskich. – Chcemy wykorzystać to, co jest naszą siłą: aktywność i zaangażowanie lokalnych społeczności – podkreślił marszałek.
Co w tym roku?
Na 2026 rok wojewoda podlaski ustanowił pięć priorytetów w Programie OLiOC:
- Budowle ochronne (w tym przeglądy, ekspertyzy, remonty, budowa, tworzenie miejsc ukrycia i miejsc doraźnego schronienia itp),
- Edukacja i szkolenia,
- Tworzenie magazynów na sprzęt służący ochronie ludności,
- Zabezpieczenie logistyczne działań ewakuacyjnych,
- Łączność i alarmowanie.
Na realizację tych zadań województwo podlaskie otrzyma na 2026 rok ponad 171 mln złotych.
Źródła: PUW, UMWP
Fot. PUW
