W piątek, 16 października minęła 110. rocznica urodzin wybitnej postaci, niezwykle zasłużonej dla mniejszości litewskiej, Józefa Viktorasa Vainy.
Juozas Vaina był niezwykle ciekawą osobowością. Człowiek wielu talentów, niezwykle zaangażowany w krzewieniu litewskiej oświaty i kultury w naszym regionie.
Juozas Viktoras Vaina (Józef Viktor Vaina), ur. 16 października 1916 r. w rodzinie skarbnika oddziału Towarzystwa św. Kazimierza we wsi Widugiery, zm. 1 kwietnia 2011 r. – pedagog i krajoznawca, działacz społeczny, twórca Teatru na Klepisku, jeden z inicjatorów i organizatorów liceum w Puńsku. To dzięki niemu i innym wybitnym osobistościom regionu w 1953 roku w Liceum Suwalskim rozpoczęła pracę klasa litewska, która dała początek Litewskiemu Liceum im. 11 Marca w Puńsku, założonemu w 1956 roku.
Biografia
Rozpoczął prywatną edukację w Widugierach. W 1935 roku wstąpił do wileńskiego gimnazjum im. Witolda Wielkiego i ukończył je. W latach 1935-1937 studiował na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, a następnie na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej. Podczas II wojny światowej kontynuował naukę na Uniwersytecie Wileńskim, aż do jego zamknięcia przez niemieckie władze okupacyjne. Poślubił Elenę Tumėnaitė, wykładowczynię fizyki w Seminarium Nauczycielskim w Trokach. Rodzina przeniosła się do Widugier.
Obawiając się prześladowań ze strony Armii Czerwonej, ukrywał się do 1947 roku. Później uczył w Suwałkach i na krótko został mianowany dyrektorem Liceum Mechanicznego. W 1956 roku został przeniesiony do Puńska na stanowisko zastępcy dyrektora Liceum. objął kierownictwo Litewskiego Domu Kultury, a w 1957 roku został wybrany wiceprzewodniczącym Litewskiego Towarzystwa Społeczno– Kulturalnego. Uczył kilku przedmiotów w szkole w Puńsku aż do przejścia na emeryturę.
W latach 1958-1959 wyreżyserował kilka sztuk w Teatrze na Klepisku w Puńsku. Pisał do prasy litewskiej i polskiej, śpiewał w chórach i grał w wiejskiej kapeli „Klumpė” działającej przy Domu Kultury Litewskiej w Puńsku.
Muzeum Etnograficzne Józefa Vainy
Trwałą, niezwykle ważną dla dziedzictwa kulturowego pamiątką po nim jest Muzeum Etnograficzne im,Józefa Vainy w Puńsku, zlokalizowane obecnie w Domu Kultury Litewskiej.
Muzeum Etnograficzne Juozasa Vainy jest wyjątkowe. Jest tu zgromadzone niemal całe dziedzictwo materialne gminy Puńsk, i nie tylko. Większość swego życia poświecił gromadzeniu różnych przedmiotów, przemierzał pieszo od gospodarstwa do gospodarstwa, nagrywał wspomnienia, uchronił przed zniszczeniem i zapomnieniem wiele bezcennych dla etnokultury rzeczy.
J. Vaina rozpoczął gromadzenie eksponatów muzealnych około 1960 roku. Interesował się kulturą materialną i niematerialną tego regionu, jego dziedzictwem, różnymi przedmiotami codziennego użytku itp.
Gromadząc materiały etnograficzne, nagrywał, fotografował i starannie zapisywał wszystko ręcznie oraz na maszynie do pisania.
W 1979 roku, będąc już emerytem, zaczął wystawiać zgromadzone eksponaty w kilku klasach dawnej szkoły – tak powstało Muzeum Etnograficzne w Puńsku.
Placówka gromadzi pamiątki kultury materialnej i niematerialnej z Sejneńszczyzny i Suwalszczyzny, w tym dawne narzędzia rolnicze, przedmioty gospodarstwa domowego, rzemiosła oraz sztukę ludową, tradycyjne stroje, a także folklor opublikowany w dwutomowym zbiorze „Od Puńska do Sejn”.
Aż trudno uwierzyć, że zebrał je i opisał jeden człowiek.
W tym muzeum znajdują się pamiątki osobiste Józefa Vainy, które o tym wszystkim przypominają.
Będąc w Puńsku, czy okolicy warto odwiedzić Muzeum Etnograficzne Józefa Vainy, usytuowane w pomieszczeniach Domu Kultury Litewskiej w Puńsk.
Gabinet Nauk Ścisłych im. Jozefa Vainy w litewskiej szkole w Suwałkach
Ostatnio, z okazji rocznicy urodzin Józefa Vainy do muzeum jego imienia wybrali się uczniowie litewskiej Szkoły Podstawowej i Przedszkola Vienybė (Jedność) w Suwałkach.
Była to wspaniała lekcja o ochronie historii, tradycji, kultury i dziedzictwa ziemi puńskowsko - sejneńskiej.
- Wierzymy, że poznając przeszłość naszej ziemi i jej mieszkańców, lepiej rozumiejąc nasze korzenie, jeszcze bardziej uświadamiamy sobie, jak ważne jest zachowanie tego, co nam drogie – języka, tożsamości, kultury, tradycji. Dlatego też takie wycieczki stanowią ważną i integralną część życia naszej szkoły - informuje Szkoła i Przedszkole Litewskie Vienybė.
Następnie ku pamięci Juozasa Vainy i jego pracy, nazwano jego imieniem szkolny Gabinet Nauk Ścisłych.
- Cieszymy się, że potomkowie Juozasa Vainy - dzieci Marytė Misiukonienė i Viktoras Vaina oraz wnuki: Dalia, Daiva, Darius i Rimas – wzięli udział w skromnych obchodach. Podzielili się swoimi wspomnieniami. Był to niezwykle ciekawy, zabawny i pouczający czas, który uzupełnił quiz ze słówek dialektu dzukijskiego. W szkole otwarto „Wystawę Antyków”. Zainspirowani spuścizną Juozasa Vainy, nauczyciele i uczniowie szkoły przynieśli różnorodne antyki, które znaleźli w skarbcach swoich domów lub domów krewnych. Wystawa zdobi przestrzeń szkoły nie tylko przypominając o przeszłości, ale także często zapomnianymi słowami z gwary: skotercis, žūrkštas, vindelis i innymi. Składamy serdeczne podziękowania Birute Jankauskienė za przekazane pamiątki rodzinne oraz Vaclovasowi Krakauskasowi, który wykonał i podarował szkole skrzynię – dzieli się informacjami z przebiegu uroczystości szkoła.
Folklor zebrany przez Juozasa Vainę został też ożywiony, ponieważ szkoła zorganizowała konkurs gawędziarski „Akšį papasakok” (Przyjdź, poopowiadaj), w którym wzięli udział uczniowie ze szkół litewskich w Puńsku, Widugierach, Sejnach i Suwałkach.
WYG
Źródła i fot: Szkoła Podstawowa i Przedszkola Vienybė w Suwałkach; DKL; UG Puńsk; Wikipedia lt
.jpg)
