Premierzy Litwy, Łotwy i Estonii zatwierdzili wspólną deklarację w sprawie strategicznego projektu Rail Baltica. Chcą m.in. dodatkowych 10 mld euro od Komisji Europejskiej.
W rozmowie między litewskim premierem Mindaugasem Sinkevičiusem a premierami Estonii Kristensem Michalsem i Łotwy Andrisem Kulbergsem uzgodniono, że będą koordynować wspólne stanowisko w dyskusjach z Komisją Europejską na temat przyszłego finansowania budowy trasy Rail Baltica ze środków Unii Europejskiej. Zobowiązali się do wdrożenia projektu Rail Baltica w ramach nowej wieloletniej perspektywy finansowej Unii Europejskiej, jednocześnie nie odchodząc od obecnego harmonogramu prac.
Jednym głosem
- Podczas naszych wizyt w Rydze i Tallinie uzgodniliśmy, że musimy mówić jednym głosem z Komisją Europejską – Rail Baltica to wspólny projekt państw bałtyckich i Europy, ważny dla naszego bezpieczeństwa, mobilności wojskowej i gospodarki. Uzgodniliśmy, że wspólnie będziemy zabiegać o niezbędne fundusze unijne, koordynować wspólną realizację projektu i zachować jasną odpowiedzialność każdego kraju za swoje zobowiązania - powiedział premier Mindaugas Sinkevičius.
Podczas rozmowy premierzy poruszyli również kwestię potrzeby zapewnienia zwiększonego i przewidywalnego finansowania Rail Baltiki w nowej wieloletniej perspektywie finansowej UE. Kraje zobowiązały się do wspólnego dążenia do obniżenia kosztów projektu, lepszego zarządzania nim i ściślejszej koordynacji działań. W deklaracji podkreślono, że pomyślna realizacja szybkiej kolei Rail Baltica wymaga nie tylko ścisłej współpracy regionalnej, ale także jasnej odpowiedzialności krajowej.
Wspólna Deklaracja Państw Bałtyckich w sprawie Rail Baltica
Czytamy w niej m.in.:
Estonia, Łotwa i Litwa potwierdzają, że Rail Baltica jest naszym wspólnym projektem strategicznym i ważną europejską inwestycją w bezpieczeństwo, mobilność wojskową, łączność i konkurencyjność. Pełny potencjał projektu można wykorzystać jedynie poprzez zapewnienie płynnego transgranicznego połączenia kolejowego łączącego państwa bałtyckie z resztą Europy.
Zmieniona sytuacja bezpieczeństwa w regionie, jej wpływ na gospodarkę i znacznie zwiększone inwestycje w obronność wywierają ogromną presję na budżety państw wschodniej flanki, które jednocześnie ponoszą odpowiedzialność za bezpieczeństwo zewnętrznej granicy Unii Europejskiej z agresorem.
Zakończyć budowę w terminie
Wspólnie angażujemy się w zapewnienie, aby główna linia kolejowa Rail Baltica została oddana do użytku w ramach kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych (WRF) Unii Europejskiej, przy jednoczesnym utrzymaniu celu, jakim jest kontynuacja budowy w sposób jak najbardziej zbliżony do obecnie uzgodnionego harmonogramu określonego w Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2025/1332.
W tym celu partnerzy projektu terminowo zamówią niezbędne ujednolicone systemy operacyjne, ustalą harmonogramy budowy, priorytety inwestycyjne i zobowiązania krajowe, abyśmy mogli wspólnie realizować projekt.
Proces ten będzie ściśle koordynowany z Komisją Europejską i Rzeczpospolitą Polską, co zapewni pełną kompatybilność z połączeniem Rail Baltica, mechanizmami finansowania, szczegółowymi planami prac i wspólnymi terminami realizacji.
Pełnych korzyści płynących z Rail Baltiki nie da się osiągnąć na oddzielnych odcinkach krajowych – można je osiągnąć jedynie wtedy, gdy kolej będzie funkcjonować jako zintegrowany korytarz transgraniczny, odgrywając kluczową rolę w mobilności wojskowej.
Potrzeba dodatkowych 10 mld euro
Aby zapewnić pomyślną realizację projektu, będziemy wspólnie zabiegać o pozyskanie co najmniej 10 mld euro finansowania ukierunkowanego na projekt Rail Baltica w państwach bałtyckich w ramach negocjacji dotyczących kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych UE, w szczególności poprzez finansowanie ukierunkowane w ramach instrumentu „Łącząc Europę”.
Aby zapewnić nieprzerwaną budowę od 2026 r. do początku kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych, konieczne jest terminowe zabezpieczenie finansowania przejściowego i utrzymanie wskaźnika współfinansowania UE na poziomie do 85% kosztów dla tego strategicznego projektu na wschodniej granicy UE przez cały okres obowiązywania kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych.
Takie porozumienie pozwoli nam utrzymać szybkie tempo budowy, zarządzać kosztami i w pełni wykorzystać możliwości finansowania infrastruktury transgranicznej w ramach kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych. Dostosowanie terminów realizacji do kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych stanowi wiarygodną i efektywną ścieżkę do ukończenia projektu Rail Baltica, zapewniając jednocześnie skuteczną równowagę między finansowaniem europejskim a krajowym.
Redukcja kosztów
Aby zrealizować pierwszy etap głównej linii Rail Baltica, trzeba ograniczyć koszty.
Trzy państwa bałtyckie będą dążyć do dostosowania swoich możliwości budowlanych, materiałowych i pracowniczych, aby zmniejszyć ryzyko inflacji i przegrzania rynku.
Trzy państwa bałtyckie uzgodnią również z wyprzedzeniem wspólne standardy, które priorytetowo traktują realizację połączeń transgranicznych, co pozwoli na szybszą realizację prac i lepsze zarządzanie kosztami. Podkreślamy, że pomyślna realizacja projektu Rail Baltica wymaga zarówno ścisłej współpracy regionalnej, jak i jasnej odpowiedzialności krajowej. Każde państwo członkowskie pozostanie odpowiedzialne za wypełnienie swoich zobowiązań w zakresie wdrożenia i finansowania, bez nakładania dodatkowych obowiązków lub zobowiązań na inne państwa uczestniczące.
WYG
Źródło, fot: Kancelaria Litewskiego Rządu; Rail Baltica
