Premierzy Litwy, Łotwy i Estonii mają przedstawić wspólny plan w sprawie realizacji trasy Rail Baltica obejmujący zarówno harmonogram, jak i budżet projektu.
Estoński rząd, w ramach rozmów budżetowych na 2027 rok, już rozważa możliwość przesunięcia ukończenia Rail Baltic o cztery lata.
- Chociaż Estonia jest w stanie ukończyć całą trasę do 2030 roku, może to nie być rozsądne, bo wymagałoby to znacznie większego finansowania ze strony państwa. Jeśli termin ukończenia zostanie przesunięty na 2034 rok, możliwe będzie wykorzystanie większego dofinansowania ze środków UE – poinformowała premier Estonii Kristen Michal po ubiegłotygodniowym posiedzeniu rządu.
- To mogłoby oznaczać przeznaczenie na ten cel większej ilości pieniędzy naszych podatników – powiedziała premier Michal. Jednak wolniejsza budowa niektórych odcinków pozwoliłaby Estonii na lepsze wykorzystanie funduszy UE. Kraje bałtyckie omawiają obecnie wspólne stanowisko, a estoński rząd ma wyjaśnić swoje plany w czwartek, 24 września br.
Minister edukacji i badań Kristina Kallas powiedziała podczas konferencji prasowej, że planowanie kolejnych etapów projektu Rail Baltica jest kluczową kwestią rządowych rozmów budżetowych. Dodała, że trzy kraje bałtyckie muszą zsynchronizować swoje harmonogramy budowy i skoordynować je z harmonogramem finansowania ze środków Unii Europejskiej.
- Musimy wiedzieć, kiedy nadejdą pieniądze z UE, kiedy będziemy mogli je wykorzystać, jak szybko możemy je wydać i jaki harmonogram możemy ustalić - powiedziała Kallas, potwierdzając, że termin wykorzystania funduszy przypada na 2034 r.
Zaawansowanie prac w Estonii
Premier Kristen Michal powiedziała, że Estonia jest jak dotąd najbardziej zaawansowana spośród trzech krajów bałtyckich w budowie swojej części linii kolejowej, ale ostatecznie wybór sprowadza się do tego, czy budować szybciej i płacić więcej, czy opóźnić ukończenie budowy, ale lepiej wykorzystać fundusze unijne.
Podpisano kontrakty na budowę 202 km głównej linii Rail Baltica w Estonii, a w budowie jest ponad 107 km.
Przyszły węzeł komunikacyjny Ülemiste nabiera kształtów, a nowa infrastruktura już teraz przynosi korzyści pasażerom.
Ważnym kamieniem milowym w tym projekcie jest ukończenie nowego tunelu tramwajowego pod przyszły terminal Rail Baltica Linda.
Od 1 sierpnia 2026 roku lotnisko w Tallinie i dzielnica Ülemiste są obsługiwane przez dwie linie tramwajowe, co usprawni połączenie między lotniskiem, centrum miasta i jedną z najszybciej rozwijających się dzielnic Tallina. Wraz z pierwszym peronem pasażerskim, który już działa, nowe połączenie tramwajowe stanowi kolejny krok w kierunku przyszłego międzynarodowego węzła mobilności, w którym połączą się szybka kolej, kolej regionalna, tramwaje, autobusy i transport lotniczy.
Prace postępują również w szerszym obszarze Ülemiste, gdzie budowana jest podbudowa stacji oraz pierwszy etap tunelu Kantsi, który usprawni połączenia między Lasnamäe a Ülemiste. Jednocześnie trwają prace w szerszym korytarzu Rail Baltica, w tym na węźle komunikacyjnym Soodevahe i innych kluczowych obiektach kolejowych wspierających przyszłą linię dużych prędkości.
Łotwa
Tu spore opóźnienia. Podpisano, co prawda, umowy na budowę 202 km głównej linii Rail Baltica na Łotwie, ale prace trwają na odcinku ponad 30 km.
Zmnieszyć prędkość
Według szefa łotewskiego rządu Andrisa Kulbergsa niezależni konsultanci przygotowali własną analizę projektu Rail Baltica, która pomoże ocenić obecny stan budowy i określić możliwe dalsze kroki. Kulbergs zauważył, że zapoznał się już ze wstępnymi wnioskami specjalistów i uważa, że w dużej mierze potwierdzają one jego własne wątpliwości dotyczące realizacji projektu. Jednym z możliwych sposobów na obniżenie kosztów, jak mówi premier, jest rewizja wymagań dotyczących maksymalnej prędkości pociągów. Jego zdaniem, zamiast planowanych 249 kilometrów na godzinę, rozsądne byłoby dążenie do prędkości 180–200 kilometrów na godzinę.
Według premiera Łotwy Andrisa Kulbergsa takie podejście zmniejszyłoby koszt budowy jednego kilometra linii kolejowej z około 27 milionów do 15 milionów euro.
Premier zakwestionował również prognozy dotyczące ruchu pasażerskiego. Zwrócił uwagę, że badanie z 2024 roku przewiduje przewóz 53 milionów pasażerów do 2050 roku, podczas gdy analiza z 2011 roku przewidywała jedynie 3,4 miliona.
Litwa
114 km głównej linii kolejowej Rail Baltica na Litwie objęte jest podpisanymi umowami budowlanymi, a prace budowlane są w toku na całym zakontraktowanym odcinku.
Do ostatnich kamieni milowych należy podpisanie umów na zaprojektowanie regionalnej infrastruktury pasażerskiej w miejscowościach Jonava i Poniewież (Gustonys). Projekty te obejmą budowę peronów, dróg dojazdowych, wiaduktów i sieci inżynieryjnych, co umożliwi dogodne połączenia regionalne i integrację Rail Baltica z lokalną infrastrukturą transportową.
Dalszy postęp osiągnięto również w Kownie, gdzie podpisano umowę na zastąpienie istniejącego przejazdu kolejowego na ulicy Rokeliai nowym przejściem podziemnym. Projekt ten poprawi zarówno bezpieczeństwo, jak i płynność ruchu, wspierając jednocześnie integrację europejskiej linii kolejowej o standardowym rozstawie szyn z jednym z najbardziej złożonych technicznie odcinków korytarza Rail Baltica.
Odcinek Kowno - granica z Polską
Budowa linii kolejowej Rail Baltica od Mariampola do granicy z Polską (odcinek Kowno–granica z Polską) znajduje się w aktywnej fazie projektowania i przygotowań.
W sierpniu 2025 r. podpisano umowę z Deutsche Bahn Engineering & Consulting na zaprojektowanie prawie 100-kilometrowego odcinka Rail Baltica od Kowna do granicy z Polską. Na odcinku między granicą państwową Litwy i Polski a Kownem (Jiesia) trwają obecnie prace nad projektowaniem europejskiego rozstawu torów, a także dobiega końca wykup gruntów. Prace są finansowane ze środków Unii Europejskiej i budżetu państwa.
Budowa linii kolejowej ma wpływ na gminy Mariampol, Kalwaria i Kozłowa Ruda.
Tylko Gmina Mariampol przekaże około 528 hektarów ziemi na potrzeby publiczne, obejmujących z 1638 działek, Na działkach planowanych do wykupu w gminie Mariampol znajduje się 68 budynków, z czego siedem to budynki mieszkalne. Wszystkie obiekty na działkach, w tym ulice i drogi, również będą musiały zostać przejęte na potrzeby publiczne.
Na terenie gminy Kalwaria przeznaczono do przejęcia 750 działek, z czego 671 to działki prywatne. Łącznie na potrzeby publiczne jest potrzebnych około 384 hektarów, w tym 61 obiektów budowlanych, z czego jedenaście domów mieszkalnych.
Na terenie gminy Kazlų Rūda zaplanowano do przejęcia 346 działek prywatnych, 52 działek państwowych i pięciu gminnych (lub ich części). Łącznie na potrzeby publiczne będzie potrzebnych około 192 hektarów. W tej gminie planuje się przejęcie 40 obiektów na potrzeby publiczne, w tym dziewięć domów do wyburzenia
Właściciele działek, na których planowana jest budowa kolei o rozstawie szyn europejskich lub innych obiektów infrastrukturalnych, nie są zbyt zadowoleni z budowy kolei. Ludzie z niepokojem patrzą w przyszłość. Niektórzy tracą swoje domy, inni ziemię. Zastanawiają się, czy będą musieli pożegnać się z rolnictwem
Mer gminy Kazłu Rūda Mantas Varaška wniósł nawet sprawę do sądu, ponieważ Ministerstwo Transportu i Łączności, a jednocześnie projektanci, którzy wybrali wariant projektu 6A w obwodzie mariampolskim, nie uwzględnili uwag gminy Kazlu Rūda i lokalnych mieszkańców, aby budowa torów wyrządziła jak najmniej szkód. Mieszkańcy gminy Mariampol są niezadowoleni z dodatkowej budowy połączeń Mariampol Południe i Mariampol Północ, które mają połączyć stare i nowe linie kolejowe. Według nich decyzja ta spowoduje wiele szkód w majątku mieszkańców i ogólnej infrastrukturze. Planowana jest budowa wiaduktu na drodze Mariampol–Kalwaria. Projekt obejmuje wiele zagród, które zostaną zburzone
xxx
Linia kolejowa Rail Baltica ma połączyć stolicę Estonii, Tallin z łotewską Rygą oraz Kownem i Wilnem na Litwie i dalej ma biec do Białegostoku i Warszawy. Jej łączna długość ma wynieść 870 km.
Całkowity koszt projektu w trzech krajach bałtyckich szacuje się obecnie na 23,8 mld euro. Dla porównania, analiza kosztów i korzyści z 2017 roku mówiła o około 5,8 mld euro. Zakładano wówczas, że budowa zakończy się do 2026 roku.
WYG
Źródła i fot: Kancelaria estońskiego rządu; Rail Baltica; Ministerswo Komunikacji RL
