09.08.2022

Na Litwie znaleziono szczątki polskich żołnierzy, trwa identyfikacja tych odkrytych w Suwałkach

Wzorem ubiegłych lat zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN wyjechał na Litwę w poszukiwaniu szczątków poległych polskich żołnierzy. Wakacyjne ekspedycje realizowane są od 2017 r. i trwają około 4 tygodni.

Idea współpracy polskiego IPN z Litewskim Centrum Badań Ludobójstwa i Oporu w zakresie poszukiwań archiwalnych i badań historycznych, niezbędnych do zlokalizowania nieznanych miejsc pochówku osób, które zginęły w walkach z reżimem okupacyjnym i totalitarnym oraz koordynacji ekshumacji i identyfikacji ich szczątków powstała jesienią 2017 r.

Inicjatywę oparto o zgromadzone przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN materiały archiwalne, relacyjne oraz posiadane w Bazie Materiału Genetycznego IPN dane krewnych ofiar totalitaryzmu sowieckiego (żołnierzy Armii Krajowej i działaczy podziemia) zamordowanych przez NKWD w latach 1945-1946 na terenie dawnego majątku Tuskulanum w Wilnie.

W lipcu 2022 roku prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Karol Nawrocki oraz dr Arūnas Bubnys Dyrektor Generalny Litewskiego Centrum Badań Ludobójstwa i Oporu( Lietuvos Gyventojų Genocido ir Rezistencijos tyrimo centras) podpisali w Warszawie porozumienie o współpracy w zakresie poszukiwań miejsc spoczynku ofiar totalitaryzmów.

Porozumienie to dało jeszcze większe możliwości bliższej współpracy w obszarach działania obu instytucji: poszukiwania nieznanych miejsc pochówku ofiar totalitaryzmu (w tym wspólna archeologia i ekshumacja), poszukiwanie krewnych mieszkających na terenie państw obu krajów, genetycznej identyfikacji ofiar, poszukiwań archiwalnych i badań historycznych w zakresie poszukiwań i identyfikacji, praktyczna wymiana informacji będzie okazją do podzielenia się metodologią badań archiwalnych i historycznych, w zakresie poszukiwań, ekshumacji i identyfikacji pochówków ofiar miejsca itp.

W 2022 r. pracownicy Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN pojadą na Litwę dwa razy: w lipcu i we wrześniu. W skład zespołu prowadzącego badania wchodzą historycy, archeolodzy oraz antropolodzy. W każdym tygodniu zespół IPN wspierany jest przez wolontariuszy Stowarzyszenia Odra-Niemen.

11 miejsc do zbadania

Na mapie miejsc, w których zaplanowane zostały badania archeologiczne na ten rok, znajduje się 11 lokalizacji, w pozostałych kilkudziesięciu lokalizacjach historycy i archeolodzy przeprowadzą wizje lokalne połączone z rozmowami z mieszkańcami.

Aby zachować zastany teren w możliwie nienaruszonym stanie, pierwszy etap badań przeprowadzany jest przy pomocy odwiertów geologicznych, które wskazują, czy w danym miejscu mogło dojść do pochówku. Gdy ocena archeologa potwierdzi fakt, wówczas wykonywany jest wykop sondażowy, który weryfikuje to miejsce ostatecznie. Podczas lipcowego etapu poszukiwania prowadzono w 5 lokalizacjach. W jednej z nich, w Zwierzyńcu, zostały podjęte szczątki dwóch osób, które zostaną poddane teraz oględzinom antropologicznym.

Kijany

Kilku niezależnych świadków potwierdziło istnienie w lesie nieopodal Kijan oznaczonej mogiły nieznanego żołnierza AK rannego w potyczce z niemieckim patrolem. Miejsce pochowania szczątków było oznaczone krzyżem jeszcze w latach 90-tych. Obecnie nie ma śladu po upamiętnieniu. Ze względu na zmianę szaty roślinnej podawane lokalizacje były rozbieżne.

I etap prac poszukiwawczych przeprowadzono w 2021 r., przebadano, wykonując odwierty sondażowe, 4 ary. W miejscach, gdzie ujawniono zakłócenia, założono 4 wykopy sondażowe. W wyniku przeprowadzonych prac nie odnaleziono poszukiwanej mogiły. W 2022 r., podczas II etapu prac - przebadano 7 arów (wykonano ok. 3 tys. odwiertów geologicznych), założono 3 sondaże, grobu nie odnaleziono, zaplanowano kolejny etap prac.

Dajnowo Karolinowskie

W miejscowości Gilwiniszki (gm. Ejszyszki) wiosną 1945 r. doszło do potyczki pomiędzy oddziałem Zgrupowania Północ okręgu nowogródzkiego AK dowodzonego przez NN „Porębę” o oddziału partyzantów litewskich z wojskiem sowieckim. Zostali oni pochowani we wspólnej mogile, bez trumien, na zamkniętym już przed II wojną światową cmentarzu parafialnym w miejscowości Dajnowo Karolinowskie, oddalonym od miejsca potyczki ok. 2 km.

Pierwszy etap prac poszukiwawczych przeprowadzono w sierpniu 2021 r. Wykopy sondażowe założono w części północno wschodniej i przesuwano się dalej na południe, wzdłuż wschodniej krawędzi cmentarza. Łącznie założono 6 wykopów sondażowych o łącznej powierzchni 22 m2. W wyniku przeprowadzonych nie odnaleziono poszukiwanej mogiły.

Na podstawie analizy wyników badań archeologicznych przeprowadzonych w ramach I etapu, rozpoznanej stratygrafii warstw oraz układu przestrzennego wyznaczono obszar do badań w trakcie II etapu prac poszukiwawczych planowanego na 2022 r.. W 2022 r. założono 5 wykopów sondażowych. Miejsca pochówku nie odnaleziono. Ustalono przebieg południowej granicy pierwotnego obszaru cmentarza. Uzyskane wyniki badań zostaną poddane analizie. Na tej podstawie zostanie podjęta decyzja dotycząca dalszego prowadzenia prac.

Gudele

We wskazywanym miejscu znajduje się mogiła żołnierza AK, który zmarł w wyniku odniesionych ran w bitwie pod Krawczunami. Ojciec świadka (wówczas 19-letni mężczyzna) opiekował się rannym ukrywającym się w pobliskim wąwozie. W wyniku odniesionych ran żołnierz po kilku dniach zmarł. Został pochowany w miejscu śmierci. Mogiła znajduje się w wąwozie zarośniętym drzewami. Nie prowadzi do niego żadna droga czy ścieżka. Mimo tych przeszkód, przy dużym nakładzie pracy, przeprowadzono badanie metodą sondaży wiertniczych. Przebadano 1,5 ara, mogiły jednak nie odnaleziono. Prace w tym miejscu będą kontynuowane.

Rzesza Werkowska

Miejsce pracownikom BPiI wskazał świadek. Według relacji, kilka lat temu znalezione tu zostały polskie i niemieckie guziki wojskowe. Odnalezione przedmioty oraz charakterystyczne ukształtowanie terenu mogło wskazywać na istnienie tam mogiły.

Miejsce prac poszukiwawczych to las na przedmieściach Wilna. Przez ten teren przemieszczali się żołnierze polskiego podziemia, biorący udział w operacji „Ostra Brama” w lipcu 1944 roku. Żołnierze AK z przyczyn obiektywnych nie mieli jednolitego umundurowania. Jeżeli była tylko taka okazja, wykorzystywali odzież wojskową polską, rosyjską lub niemiecką. Szyte na zamówienie kurtki i spodnie starano się uzupełniać dostępnymi wojskowymi guzikami. Wytypowany obszar przebadano przy pomocy odwiertów geologicznych oraz wykopów sondażowych. Poszukiwanych szczątków nie odnaleziono.

Zwierzyniec

Miejsce wskazał mieszkaniec wsi Zwierzyniec. Z przekazanej przez niego relacji wynika, że w roku 1918 lub 1919, podczas odwrotu w kierunku Warszawy, do miejscowości przybyło dwóch legionistów. Zatrzymali się tu, by odpocząć. Polskich żołnierzy dostrzegli dwaj Kozacy, którzy natychmiast przepuścili szarżę. Polacy próbowali się bronić. Niestety amunicja była zbyt wilgotna i karabiny nie wypaliły. Kozacy roznieśli legionistów na szablach. Miejscowa ludność miała pochować Polaków opodal wsi, na nieistniejącym dziś cmentarzu, który powstał w drugiej połowie XVII wieku. Obecnie w pobliżu miejsca pochówku leży zmurszały stary krzyż oraz wstawiony współczesny, metalowy. Granice dawnego cmentarza zostały zatarte. Cały teren porasta las. Nie zachował się także układ mogił. W wyniku przeprowadzonych prac podjęto szczątki dwóch osób. Przy jednym znaleziono fragmenty tkaniny (elementy umundurowania). Szczątki przekazano do ekspertyzy antropologicznej do Centrum Badań Bioarcheologicznych Uniwersytetu Wileńskiego.

Kolejny etap prac na Litwie zaplanowany został na wrzesień br.

Na suwalskim cmentarzu poszukiwano szczątków pochowanych partyzantów litewskich

Jednym z wcześniejszych wspólnych ustaleń było poszukiwanie we wrześniu 2021 roku na cmentarzu ewangelickim w Suwałkach szczątków pochowanych partyzantów litewskich. Polski Narodowy Instytut Pamięci (IPN) prowadził wówczas wykopaliska archeologiczne na suwalskim Cmentarzu Ewangelickim.

Spodziewano się odnalezienia szczątków litewskich partyzantów Jurgisa Krikščiūnasa (Rimvydas) i Vytautasa Prapulisa (Žaibas), którzy zginęli 15 grudnia 1949 roku we wsi Szlinokiemie, w gminie Puńsk.

Podczas wykopalisk odnaleziono szczątki, których miejsce i sposób pochówku wskazują, że mogli być uczestnikami powojennych walk oporu polskiego lub litewskiego.

Według pracowników Instytutu Pamięci Narodowej istnieje duże prawdopodobieństwo, że jest to szczątki litewskich partyzantów Jurgisa Krikščiūnasa-Rimvydasa i Vytautasa Prabulisa-Žaibasa, którzy zginęli we wsi Szlinokiemie. Do tej pory to założenie nie zostało jeszcze potwierdzone, ponieważ badania genetyczne w takich przypadkach trwają dość długo. Prawie dwa lata zajęło zidentyfikowanie pierwszej ofiary obławy Augustowskiej.

 WYG

Źródło: IPN

Na fot: Poszukiwania na Litwie w lipcu 2022r. szczątków poległych polskich żołnierzy

Fot. IPN (ks. Tomasz Trzaska)

udostępnij na fabebook
Skomentuj:
nick*
komentarz*
 
 
Zapraszamy na relację na żywo


Ślepsk Malow Suwałki


Trefl Gdańsk

06.10.2022
21:00

Sponsor pogody
Pogoda
Newsletter

Jeżeli chcesz otrzymywać od nas informacje o nowych wiadomościach w serwisie podaj nam swój e-mail.

Kursy walut
10.06.2022 Kupno Sprzedaż
EUR 0.00% 4.7590 4.8552
USD 0.00% 4.7928 4.8896
GBP 0.00% 5.4483 5.5583
CHF 0.00% 4.8609 4.9591
Dodaj nowe ogoszenie